رصدگاه | 📜 حاکمیت نوشتاری؛ رقابت ترکیه، روسیه و ایران برای تعریف آینده فرهنگی اوراسیامنبع: BESA Ce…
انتشار: 2026/08/12 08:31 UTCدریافت: 2026/08/14 23:27 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/14 23:27 UTC
رصدگاه | 📜 حاکمیت نوشتاری؛ رقابت ترکیه، روسیه و ایران برای تعریف آینده فرهنگی اوراسیامنبع: BESA Center – گرشون کوگانتاریخ انتشار: ۱۰ اوت ۲۰۲۶🌍 رقابت الفبایی در اوراسیاانتخاب خط در هر کشوری، نه یک تصمیم فنی، بلکه اعلام جهتگیری تمدنی و وفاداری به یک قدرت خاص است. ترکیه با حمایت از الفبای مشترک ترکی (لاتین)، روسیه با تکیه بر سیریلیک و ایران با میراث خط فارسی-عربی، هرکدام به دنبال جذب کشورهای حوزه قفقاز و آسیای مرکزی هستند.🇹🇷 ترکیه؛ معماری جدید با پشتوانه نظامیترکیه با استفاده از دانشگاهها، رسانهها و دیپلماسی فعال، الفبای لاتین را به عنوان ابزاری برای یکپارچگی ترکی ترویج میکند. توافق دفاعی اخیر «مکه» (مشابه ماده ۵ ناتو) نشان میدهد که آنکارا نه تنها در عرصه فرهنگی، بلکه در حوزه امنیتی نیز به دنبال ایجاد بلوکی قدرتمند در منطقه است. این رویکرد، جایگاه ترکیه را به عنوان یک بازیگر مسلط در فضای پساشوروی تثبیت کرده است.🇷🇺 روسیه؛ نفوذ از طریق اقتصادروسیه با وجود عدم پیشبرد رسمی الفبای سیریلیک، به دلیل تسلط بر بازار کار منطقه (بهویژه برای مهاجران تاجیک، ازبک و قرقیز)، همچنان الفبای سیریلیک را به عنوان خط غالب حفظ کرده است. این نفوذ اقتصادی، مؤثرترین ابزار مسکو برای حفظ پیوندهای زبانی و فرهنگی در منطقه است.🇮🇷 ایران؛ گنجینهای بدون بهرهبرداریایران با وجود داشتن میراث غنی ادبیات فارسی و خط فارسی-عربی، نتوانسته است این سرمایه عظیم را به ابزاری دیپلماتیک و نهادی برای نفوذ فرهنگی تبدیل کند. تاجیکستان بهطور مستقل از میراث فارسی (با نام «خط نیاکان») برای تقویت هویت ملی خود بهره میبرد، اما این اقدام نه تحت نظارت تهران، بلکه به ابتکار دوشنبه انجام شده است. ایران فاقد زیرساختهای آموزشی، رسانهای و دیپلماتیک برای رقابت با ترکیه و روسیه در این عرصه است.📌 جمعبندی:رقابت بر سر خط و الفبا در اوراسیا، بازتابی از رقابت ژئوپلیتیکی سه قدرت منطقهای است. ترکیه با ترکیبی از ابزارهای فرهنگی، اقتصادی و نظامی در حال تسلط بر این فضا است. روسیه با تکیه بر وابستگی اقتصادی، الفبای سیریلیک را حفظ کرده و ایران با وجود میراثی غنی، فاقد سازوکارهای نهادی برای تبدیل این سرمایه به نفوذ راهبردی است. این شکاف، جایگاه ایران را در این رقابت به شدت تضعیف کرده و آنکارا را به تنها بازیگر مسلط در عرصه فرهنگی و امنیتی منطقه تبدیل کرده است.🌐 JahaneMoaser.ir🆔 @JahaneMoaser