⭕️هفت اکتبر؛ یک عملیات تاکتیکی موفق یا یک راهبرد بلندمدت شکستخورده؟✍️ویکتوریا آزاداین نوشتار بر پا…
انتشار: 2026/08/06 19:54 UTCدریافت: 2026/08/07 16:15 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/07 16:15 UTC
⭕️هفت اکتبر؛ یک عملیات تاکتیکی موفق یا یک راهبرد بلندمدت شکستخورده؟✍️ویکتوریا آزاداین نوشتار بر پایه مقاله پیشین من با عنوان «چرا اسرائیل باید به پیروزی برسد؟» که در تایمز اسرائیل منتشر شد، نگاشته شده است. blogs.timesofisrael.com/why-should-israel… در این مقاله حاضر، منطق ژئوپلیتیکی و راهبردی عملیات هفتم اکتبر حماس را واکاوی کردهام و این پرسش را مطرح میکنم که آیا این عملیات، فراتر از دستاوردهای تاکتیکی اولیه، در دستیابی به اهداف راهبردی خود نیز موفق بوده است یا خیر.برای درک چرایی وقوع عملیات هفت اکتبر توسط حماس، با حمایت جمهوری اسلامی، باید آن را نه صرفاً یک حمله نظامی، بلکه بخشی از رقابت ژئوپلیتیکی بر سر نظم آینده خاورمیانه دانست.تا پیش از هفت اکتبر، روند عادیسازی روابط اسرائیل با کشورهای عربی، بهویژه احتمال پیوستن عربستان سعودی به پیمان ابراهیم، در حال پیشرفت بود. چنین روندی میتوانست به شکلگیری یک معماری امنیتی جدید در منطقه منجر شود؛ معماریای که همکاری میان آمریکا، اسرائیل و شماری از دولتهای عربی را برای مهار نفوذ جمهوری اسلامی تقویت میکرد.از این منظر، برای جمهوری اسلامی، حماس و یحیی سنوار، زمان به سود آنان نبود. هرچه روند عادیسازی پیش میرفت، مسئله فلسطین بیش از پیش از مرکز تحولات منطقه فاصله میگرفت و شبکه متحدان منطقهای ایران با محیطی دشوارتر روبهرو میشد. بنابراین، ایجاد بحرانی بزرگ که توجه جهان را دوباره به فلسطین جلب کند و روند عادیسازی روابطاسراییل و اعراب را متوقف سازد، میتوانست یک هدف راهبردی باشد.اگر هدف عملیات هفت اکتبر صرفاً ایجاد شوک سیاسی و امنیتی، بازگرداندن مسئله فلسطین به صدر دستور کار منطقه و متوقف کردن روند عادیسازی بود، میتوان گفت این عملیات در کوتاهمدت به بخشی از اهداف خود رسید. افکار عمومی جهان عرب بیش از پیش علیه عادیسازی روابط با اسرائیل بسیج شد و همین امر مذاکرات عادیسازی، بهویژه با عربستان سعودی، را با مانع جدی روبهرو کرد.اما موفقیت یک عملیات نظامی را نباید تنها با نتایج اولیه آن سنجید. در ارزیابی راهبردی، هزینهها و پیامدهای بلندمدت نیز اهمیت تعیینکننده دارند.بهای جنگ برای فلسطینیان و حماس بسیار سنگین بود. بخش عمدهای از زیرساختهای غزه ویران شد، دهها هزار فلسطینی جان خود را از دست دادند یا آواره شدند و بحرانی انسانی در ابعادی کمسابقه شکل گرفت. همزمان، توان نظامی و سازمانی حماس به شدت آسیب دید و بسیاری از فرماندهان ارشد آن، از جمله یحیی سنوار کشته شدند. این تحولات نهتنها آینده حماس، بلکه توازن قدرت در میان گروههای فلسطینی را نیز با چالش های حیاتی روبهرو کرد.پیامدهای جنگ تنها به غزه محدود نماند. در جبهه شمالی، حزبالله لبنان نیز ضربات سنگینی متحمل شد و شماری از فرماندهان و رهبران ارشد خود، از جمله حسن نصرالله، را از دست داد و دیگر گروههای همسو با جمهوری اسلامی در منطقه تحت فشارهای نظامی و امنیتی بیشتری قرار گرفتند. در نتیجه، شبکه منطقهای که جمهوری اسلامی طی دههها برای ایجاد آن سرمایهگذاری کرده بود، با چالشهای تازهای روبهرو شد.در سطح بینالمللی نیز فشارهای سیاسی، امنیتی و اقتصادی بر جمهوری اسلامی افزایش یافت. بسیاری از دولتهای غربی، نقش تهران در حمایت از گروههای مسلح منطقه را با حساسیت بیشتری دنبال کردند و تلاش برای محدود کردن نفوذ منطقهای جمهوری اسلامی شدت گرفت.از سوی دیگر، اگرچه روند عادیسازی روابط اسرائیل و برخی کشورهای عربی برای مدتی کند شد، اما نگرانی این کشورها نسبت به قدرت موشکی، شبکههای نیابتی و نفوذ منطقهای جمهوری اسلامی نیز افزایش یافت. همین نگرانیها موجب شد همکاریهای امنیتی، اطلاعاتی و دفاعی میان آمریکا، اسرائیل و برخی دولتهای عربی در حوزههای مختلف گسترش یابد. به بیان دیگر، بخشی از همان معماری امنیتی که طراحان هفت اکتبر در پی متوقف کردن آن بودند، در قالبی متفاوت، گستردهتر و حتی عمیقتر در حال شکلگیری است.از این رو، هفت اکتبر را میتوان نمونهای روشن از تفاوت میان «موفقیت تاکتیکی» و «موفقیت راهبردی» دانست. این عملیات در ایجاد شوک، تغییر دستور کار سیاسی منطقه و متوقف کردن موقت برخی روندهای دیپلماتیک موفق بود؛اما این دستاوردهای کوتاهمدت البته از نظر جمهوری اسلامی دستاورد خوانده میشود، هزینههای بسیار سنگین انسانی، نظامی و ژئوپلیتیکی بر فلسطینیان و همچنین بر جایگاه منطقهای جمهوری اسلامی تحمیل کرد؛ هزینههایی که دستاوردهای اولیه این عملیات را در بلندمدت تحتالشعاع قرار داد. تاریخ معمولاً درباره چنین رخدادهایی با فاصله زمانی قضاوت میکند. ممکن است عملیاتی در کوتاهمدت موفق به نظر برسد، اما در بلندمدت پیامدهایی کاملاً متفاوت بر جای بگذارد.بقیه مقاله 👇👇👇👇


