چارلی چاپلین و مفهوم حباب قدرت

همراهان نازنین و مهربانم،درود و مهر بی‌شمارمدتی از شما دور خواهم بود. این روزها، به هزار و یک دلیل، دل و دماغ نوشتن ندارم. امیدوارم پس از اندکی سکوت، با انگیزه و توان بیشتری دوباره در کنار شما باشم.از همراهی، مهر و صبوری‌تان صمیمانه سپاسگزارم.با ارادت بی‌شمارعلیرضا حسن‌زاده

نقدی بر بیگانه کاموناصر نسودی نویسنده و شاعر قسمت آخرتفاوت‌های بنیادینفلسفه ابزوردیسم کامو اگزیستانسیالیسم سارتر:پاسخ به پوچی «ماندن در کشمکش» : باید تنشِ پوچی را حفظ کرد و با آن زیست. راه حل، عصیان دائم (نه انکار و نه حل کردن آن) است. «خلق معنا» : انسان «محکوم به آزادی» است و باید با انتخاب‌هایش، برای خود و جهان معنا خلق کند. پوچی یک گذرگاه است.تعریف انسان انسان «تنها» در جهان نیست، بلکه در یک «وضعیت مشترک انسانی» قرار دارد. یک سرشت انسانی (مانند نیاز به عصیان و همبستگی) وجود دارد. انسان چیزی نیست جز آنچه از خود می‌سازد؛ «وجود مقدم بر ماهیت» به شکل مطلق. هیچ سرشت مشترکی قبل از انتخاب فردی وجود ندارد.معنای آزادی «رهایی برای تجربه» : آزادی یعنی رها شدن از امید به آینده و زندگی کامل در زمان حالِ ناب. این آزادی در پذیرش مرگ شکوفا می‌شود. «رهایی برای انتخاب» : آزادی یعنی قدرت مطلق در ساختن خویشتن. این آزادی منشأ «دلهره» (Anguish) است زیرا انسان بار تمام بشریت را بر دوش می‌کشد.دیگری (جامعه) همبستگی در عصیان : دیگری هم‌رزم در مبارزه با پوچی است («طاعون»). «من عصیان می‌کنم، پس ما هستیم». تعارض و شی‌انگاری : نگاه دیگری ما را به «شیء» تبدیل می‌کند و جهنم می‌سازد («جهنم دیگران است» در نمایش «دوزخ»). رابطه‌ها ذاتاً متعارض‌اند.امید و آینده امید یک خیانت است . امید به زندگی پس از مرگ یا جامعه آرمانی، فرار از پوچی حاضر است. باید ناامیدانه و بدون وعده زیست و همین حالا خوشبخت بود. امید در پروژه : سارتر (بخصوص در آثار متأخرتر) انسان را یک «پروژه» می‌بیند که به سوی آینده پرتاب می‌شود. این تعالی به سوی هدف، با نوعی امید درآمیخته است.انقلاب و تاریخ عصیان علیه تاریخ : شدیداً مخالف خشونت انقلابی و «تقدس بخشیدن به آینده» (نقد کمونیسم). هر انقلابی که انسانِ امروز را قربانی فردای موعود کند، محکوم است. تعهد در تاریخ : سارتر به مارکسیسم نزدیک شد و انقلاب خشونت‌آمیز را گاه «ضرورتی تاریخی» می‌دانست که روشنفکر باید در آن متعهدانه شرکت کند.■جمع‌بندی با یک تمثیلاسطوره «سیزیف» کامو را با شخصیت «رکانتن» در رمان «تهوع» سارتر مقایسه کنید:· سیزیف کامو: خوشبخت است. او سنگ را بی‌امیدِ رسیدن به قله و رهایی از آن، با آگاهی کامل از پوچی کارش بالا می‌برد. ارزش در خودِ عمل است، نه در نتیجه.· روکانتن سارتر: در تهوعِ کشف پوچیِ اشیاء غرق است، اما راه نجات را در خلق یک اثر هنری (پروژه‌ای شخصی) برای توجیه هستی‌اش می‌یابد. او از پوچی عبور می‌کند تا معنایی بیافریند.به زبان ساده: سارتر از پوچی برای عبور به معنا پل می‌زند، اما کامو پوچی را مانند چادری می‌بیند که باید زیر آن زندگی و عصیان کرد و در همان وضعیت، شادی را یافت. این اختلافِ میان «خلق معنا» و «زیستن در بی‌معنایی» بود که به جدایی نهایی آن دو انجامید.

پلاس جانسون نوازنده پلنگ صورتی‌در ۹۴سالگی درگذشت

یادی دیگر از اسماعیل یغمایی باستان‌شناس عاشقمردی که به دنبال پاداش نبود و این گفتار تی‌اس الیوت را در ذهن داشت می‌نویسم برای آنکه عشق را زنده نگه داریم نه آنکه به فتح بیندیشیم یا پاداشی را انتظار کشیم.

وداع همیشه تلخ است: وداع اسطوره

چارلی چاپلین و حباب قدرتعلیرضا حسن‌زاده انسان‌شناس و رمان‌نویس چارلی چاپلین در فیلم‌هایش، با زبانی آمیخته به طنز و استعاره نه اشخاص، بلکه وسوسه قدرت و پیامدهای آن را به نقد می‌کشد. او نشان می‌دهد که هرگاه انسان، جهان را ملک شخصی خود بپندارد، تراژدی از دل کمدی سر برمی‌آورد.یکی از ماندگارترین سکانس‌های تاریخ سینما در فیلم «دیکتاتور بزرگ» (۱۹۴۰)، صحنه‌ای است که دیکتاتور با کره‌ای بادکنکی، همچون کودکی شیفته اسباب‌بازی، به رقص درمی‌آید. زمین برای او نه خانه مشترک انسان‌ها، بلکه توپی برای بازی و تجسم رؤیای قدرت است. اما این رؤیا ناگهان با ترکیدن بادکنک فرو می‌پاشد؛ گویی سراب قدرت در یک لحظه به هیچ بدل می‌شود.این سکانس را می‌توان یادآور حقیقتی ساده دانست: هرگاه قدرت، جهان را تنها از دریچه تملک و فرمانروایی ببیند، رؤیای آن برای یک نفر، می‌تواند به کابوسی برای میلیون‌ها انسان تبدیل شود. چاپلین با یک بادکنک، شکنندگی توهم قدرت را به تصویر می‌کشد.شاید به همین دلیل است که این صحنه، پس از گذشت بیش از هشتاد سال، همچنان زنده و تأمل‌برانگیز باقی مانده است؛ زیرا نه درباره یک زمان یا یک فرد، بلکه درباره وسوسه همیشگی قدرت سخن می‌گوید.