در دورههای بعد، از جمله در دوره قاجار، روند کوچ عشایر شیعه یا یارسانی زاگرس به مناطق شمالی ادامه ی…
انتشار: 2026/08/07 14:32 UTCدریافت: 2026/08/10 11:53 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/10 11:53 UTC
در دورههای بعد، از جمله در دوره قاجار، روند کوچ عشایر شیعه یا یارسانی زاگرس به مناطق شمالی ادامه یافت و آنان بهعنوان متحدان نزدیک قاجاریه، در جنگهای قفقاز و خراسان نیز نقش مهمی ایفا کردند.(شرکای مرکزگرایان صفویه و قاجار در سرکوب شمالیهای تحت ستم!)اما در پاسخ به این پرسش کودکانه مژگان کاووسی که چرا تبعیدیهای متحد صفویه در گیلان و مازندران، کرد و یارسان باقی ماندند، اما در زاگرس کرد و یارسان نماندند (البته با تعبیر ایشان)، باید به چند نکته توجه کرد:۱. قاعدتاً صفویه برای شیعیان و یارسانیان مزاحمت مذهبی ایجاد نمیکرد، زیرا آنان را گروههای نزدیک به خود میدانست. این وضعیت تا دوره قاجار نیز ادامه داشت. بنابراین، از سوی حکومتهای مرکزی ایران، فشار مذهبی گستردهای بر زاگرسنشینان شیعه و یارسانی وجود نداشت. حتی از دوره شاه عباس یکم، فشارهای مذهبی بر اهل سنت زاگرس نیز کاهش یافت و بسیاری از درگیریهای میان کردهای سنی با همسایگانشان بیشتر جنبه زمین و چراگاه و سیاسی داشت تا مذهبی. در نتیجه، سیاستی سازمانیافته برای تغییر مذهب یارسانیان زاگرس یا البرز از سوی صفویه و قاجار وجود نداشت.۲. مردم شمال ایران، با وجود پایبندی مذهبی، برخلاف کردها، عموماً از دین و مذهب برای پاکسازی هویتی دیگران یا گسترش قلمرو قومی استفاده نمیکردند (جز مواردی مانند کارکیا میرزا علی و اسپهبد رستم شاه غازی که دست به کشتار اسماعیلیه زدند). از همین رو، تلاش گستردهای برای تغییر دین و مذهب یارسانیان آن مناطق صورت نگرفت.اما در زاگرس شرایط متفاوت بود. بسیاری از گروهها در این منطقه، به خاطر رسیدن به موقعیتهای سیاسی و اجتماعی، تغییر مذهب میدادند؛ چنانکه برخی خاندانها و گروهها در دورههای مختلف میان یارسانی، تسنن و تشیع تغییر مذهب دادند. اردلانهای نخست یارسانی ،سنی مذهب شدند و سپس به تشیع گرویدند و یا بسیاری از لکها و لرها و کلهرهای یارسانی به علل سیاسی و افزایش قدرت و نفوذ خود شیعه مذهب شدند و در سوی دیگر در قلمرو عثمانی، کردهای سنی مذهب دست به کشتار و پاکسازی، ایزدیها، آشوریها، ارمنیها، علویان و دیگر جوامع زدند.۳. نکته دیگر این است که خانم کاووسی تمام زاگرس جنوبی را کرد و یارسان میشمارد، در حالی که این منطقه از نظر تاریخی و جمعیتی اصلا لک و کرد ندارد بلکه لر و ترک و فارسنشین است و دستکم لرها پیشینه تشیع داشتهاند .اما در زاگرس میانی هم، مغلطه ایشان با قدرت بیشتری حاکم است و این درحالیست که هویت کردی در زاگرس میانی یک چیز جدید است! لکها و لرها و گورانها کرد نبودند و طی سده اخیر دچار هژمونی کردایتی شدهاند و از سوی دیگر عشایری که به شمال کوچ دادهشدهاند نیز از این بابت نام کرد را حفظ کردهاند که از سوی بومیان نیز بابت معیشتشان کرد خوانده میشدند. @iranban_kord

