🔹 از مجموعه یادداشتهای «جنگ ۴۰ روزه»⭕️وقتی جنگ با شلیک کلمات آغاز می شود « تأملی در نسبت ادبیات، ج…
انتشار: 2026/07/25 05:28 UTC
🔹 از مجموعه یادداشتهای «جنگ ۴۰ روزه»⭕️وقتی جنگ با شلیک کلمات آغاز می شود « تأملی در نسبت ادبیات، جنگ، جامعه»پوریا گل محمدیجامعهشناسان ادبیات، مانند لوکاچ و گلدمن، معتقدند ادبیات نه تنها بازتاب جامعه است، بلکه بر جامعه هم اثر میگذارد. یعنی، رابطه ادبیات و جنگ رابطهای دو سویه است؛ جنگ بر ادبیات اثر میگذارد و ادبیات هم میتواند بر شکلگیری، تداوم یا پایان جنگ تأثیر داشته باشد.وقتی از ادبیات سخن میگوییم، منظور فقط شعر، داستان یا رمان نیست. گفتوگو، مطالب رسانه، سخنرانیها، یادداشتها و حتی نوشتهها و پستهایی که هر روز در فضای مجازی منتشر میشوند نیز بخشی از ادبیات امروز هستند. گاهی یک جمله، یک روایت یا یک یادداشت میتواند ذهن مخاطب را به سمت صلح و گفتوگو ببرد و گاهی نیز با دامن زدن به نفرت، تحقیر و سوء برداشت، زمینه اختلاف و حتی جنگ را فراهم کند. بسیاری از تنشها پیش از آنکه در میدان نبرد شکل بگیرند، در عرصه زبان و روایت آغاز میشوند. در طول تاریخ ، جنگ های کلامی و زبانی مقدمه بسیاری از جنگ ها بوده اند.ادبیات میتواند از حق و عدالت دفاع کند و صدای مظلوم باشد، اما اگر در خدمت قدرت، تبلیغات یا نفرت قرار بگیرد، ممکن است به ابزاری برای توجیه خشونت و جنگ تبدیل شود. همانگونه که میتواند فرهنگ گفتوگو، مدارا و صلح را در جامعه تقویت کند، قادر است خشونت، دشمن سازی و دو قطبی سازی را نیز در جامعه نهادینه کند.جنگ هم بر ادبیات اثر میگذارد. جنگ تجربههایی را پیش روی انسان قرار میدهد که خود زمینه خلق آثار ادبی را فراهم میکنند؛ از شعر و خاطره گرفته تا داستان، رمان و زندگینامه. در چنین شرایطی، گونهای از ادبیات با عنوان «ادبیات جنگ» شکل میگیرد و گاهی آنقدر پررنگ میشود که دیگر گونههای ادبی را به حاشیه میراند. در تاریخ ادبیات ایران و جهان نیز نمونههای فراوانی از این رابطه دیده میشود. شاهنامه فردوسی، با روایت نبردها و رجزخوانیهای پهلوانان، هم بازتاب فرهنگ و مناسبات روزگار خود است و هم در شکلگیری هویت ملی و روحیه حماسی ایرانیان نقش داشته است. در دوره مشروطه نیز شعر و نثر ادبی، هم بازتاب مبارزه مردم با استبداد بود و هم با آگاهیبخشی و برانگیختن افکار عمومی، در پیشبرد نهضت مشروطه نقش ایفا کرد. در مقیاسی جهانی نیز دو جنگ جهانی، ادبیات قرن بیستم را به شدت تحت تأثیر قرار دادند؛ بسیاری از شاعران و نویسندگان، رنج، ویرانی و پیامدهای جنگ را روایت کردند و همین آثار، نگاه نسلهای بعد را نسبت به جنگ، صلح و ارزش زندگی انسان تغییر داد. رجزخوانی پیش از جنگ، که امروز به شکل پست های مجازی و رسانه های نوین بازتولید می شود، نشان میدهد که حتی در میدان نبرد، پیروزی تنها به شمشیر وابسته نیست، بلکه کلمه، زبان و قدرت بیان نیز میتوانند نقشآفرین باشند.این رابطه دو سویه جنگ و ادبیات، آثار مستقیمی بر جامعه میگذارد. اگر ادبیات به سمت گفتوگو، احترام متقابل و همدلی حرکت کند، جامعه نیز بیشتر به حل اختلافها از راه تعامل و گفتوگو گرایش پیدا میکند. اما اگر زبان و ادبیات بر نفرت، تحقیر و دشمن سازی استوار شود، این نگاه به تدریج وارد فرهنگ عمومی میشود و زمینه بروز خشونت و درگیری را فراهم میکند. از طرفی، جنگ نیز با تغییر ارزشها، تجربههای جمعی و حافظه تاریخی یک ملت، مسیر ادبیات و نگاه نسلهای بعد را تغییر میدهد.در نهایت، ادبیات و جنگ را نمیتوان دو پدیده جدا از هم دانست. هر کدام بر دیگری اثر میگذارد و نتیجه این تعامل در فرهنگ، افکار عمومی و رفتار اجتماعی دیده میشود. شاید به همین دلیل باشد که گاهی یک واژه میتواند آغازگر یک نزاع باشد و گاهی نیز همان واژه، می تواند راهی برای آشتی و صلح باز کند.
پستهای تلگرام — انجمن جامعه شناسی ایران
گروه جامعه شناسی کشورهای اسلامی انجمن جامعه شناسی ایران، برگزار می کتد: ((همایش تخصصی بررسی سهم ایران از دریای کاسپین))سخنرانان: فریدون مجلسیدیپلمات پیشین وزارت امورخارجهالهه کولاییاستاد مطالعات منطقه ای دانشگاه تهرانمرجان بدیعیدانشیار جغرافیای سیاسی دانشگاه تهرانعباس نعیمی جورشریمدیر گروه جامعه شناسی حقوق انجمن جامعه شناسی ایرانحسین حجت پناهمدیر گروه جامعه شناسی کشورهای اسلامیانجمن جامعه شناسی ایراندوشنبه، ۱۴۰۵/۵/۲۶تلگرمینار در کانال گروه جامعه شناسی کشورهای اسلامی@sociologyofislamiccountries20#انجمن_جامعه_شناسی_ایران @iran_sociology
به مناسبت روز ملی و هفته تشکل ها و مشارکت اجتماعی، کارگاه آموزشی «توان افزایی سازمان های مردم نهاد» برگزار می شود:مدرس: امین روشن پور (مدیر انجمن جامعه شناسی ایران شعبه استان لرستان)🗓️ زمان: یکشنبه ۲۵ مرداد ۱۴۰۵، ساعت ۸ تا ۱۲📍 مکان: خیابان انقلاب، نبش خیابان بعثت، سالن اجتماعات اداره کل بهزیستی لرستان#انجمن_جامعه_شناسی_ایران@iran_sociology
گروه جامعهشناسی ادبیات انجمن جامعهشناسی ایران برگزار میکند:عشق، سینما و ادبیات (نشست سوم)تاملی بر جلوه عشق در فیلم سینمایی هامونسخنران:مسعود فراستی (منتقد سینما)دبیر نشست:امیر کاظمی اصل (پژوهشگر مطالعات سینما)دوشنبه ۲۶ مرداد ۱۴۰۵ / ساعت ۲۰ (آنلاین)لینک نشست: meet.google.com/uig-jcmr-vde
.🌐 به مناسبت سالروز کودتای ۲۸ مرداد🔖 انجمن جامعهشناسی ایران، دفتر قزوین، با مشارکت انجمن ایرانی تاریخ، شعبه تاریخ قزوین و ادارهکل کتابخانههای عمومی استان قزوین، برگزار میکند:💠در این برنامه، با نگاهی جامعهشناختی و تاریخی، ابعاد و پیامدهای کودتای ۲۸ مرداد و نسبت آن با تحولات اجتماعی و سیاسی ایران مورد بررسی و گفتوگو قرار میگیرد.💠 نشست نخست:«مصدق؛ حاکمیت مردم و استقلال کشور»با حضور امیرحسین حاتمی، عضو هیئت علمی دانشگاه💠 نشست دوم:«آرایش نیروهای اجتماعی در جنبش ملی شدن صنعت نفت، با تأکید بر جنبش زنان»با حضور حسن حسنزاده، پژوهشگر تاریخ اجتماعی ایران💠 نشست سوم:«از روایت ملی به روایت محلی»با حضور بیدا میرحسینی، دانشآموخته جامعهشناسی📅 سهشنبه، ۲۷ مرداد ۱۴۰۵⏰ ساعت ۱۷ تا ۱۹📍 قزوین، خیابان طالقانی، کتابخانه علامه رفیعی#انجمن_جامعه_شناسی_ایران@iran_sociology
🔻مجله صوتی گروه جامعهشناسی حقوق انجمن جامعهشناسی ایران| سلسله نشست های تخصصی➖جامعه و جنگ| نشست هفتم: رسانه _ ۲۱ مرداد ۱۴۰۵با حضور:▪️ فاطمه گوارایی🎙 لینک دانلود سخنرانی▪️ مهدی فخرزاده🎙لینک دانلود سخنرانی▪️ مریم باقی🎙لینک دانلود سخنرانی▪️عباس نعیمی جورشری | مدیر علمی🎙لینک دانلود سخنرانی📍 گروه جامعه شناسی حقوق انجمن جامعهشناسی ایران@sociologyoflaw
⭕️ هفتمین نشست علمی گروه جامعهشناسی ورزش با موضوع " ورزش، امید، تابآوری اجتماعی در جنگ " برگزار شد. تنظیم کننده گزارش: فاطمه مهرابی، دبیر گروه جامعهشناسی ورزشهفتمین نشست علمی گروه جامعهشناسی ورزش با موضوع "ورزش، امید، تابآوری اجتماعی در جنگ" از سلسله نشستهای شبهای انجمن در تاریخ 6 مرداد ماه 1405 با سخنرانی برخط دکتر کمال جوانمرد دانشیار و عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی، دکتر پرنیا رضیپور مدیر گروه ورزش انجمن علمی صلح ایران و دکتر رضا جهانفر دکتری جامعهشناسی ورزش با عنوان " "ورزش، امید، تابآوری اجتماعی در جنگ" به صورت برخط و با حضور جمعی از اساتید و دانشجویان و صاحبنظران حوزه جامعهشناسی ورزش برگزار شد.در جنگهای مدرن ورزش قدرت نرم استدر این وبینار ابتدا دکتر سعید صباحی دبیر اجرایی این جلسه ضمن خیرمقدم به مشارکتکنندگان در این نشست مجازی ابتدا به معرفی سخنرانان این جلسه پرداخت و سپس از مزایای ورزش و رویدادهای ورزشی به عنوان قدرت نرم در دوران جنگ به ویژه جنگهای مدرن و ترکیبی مطالبی را ابراز داشتند. او ورزش را یکی از پدیدههایی که میتواند بر سلامت جسم و روان تاثیر مثبت بگذارد و روابط اجتماعی را تسهیل و تحکیم کند و سطح نشاط و شادابی جامعه را ارتقاء بخشد و بخشی از زیرساخت های تاب آوری را تامین و تقویت نماید، معرفی نمود. ورزش زیرساختهای تابآوری اجتماعی را افزایش میدهد دکتر کمال جوانمرد در بخش نخست این سخنرانی به ارتباط تنگاتنگ ورزش به عنوان یک واقعیت اجتماعی تام با سایر پدیدهها و نهادهای جامعه پرداخت و سپس به تبیین جامعهشناختی کارکردهای متعددی حوزه ورزش در سطح فردی و جمعی به ویژه در دوران جنگ و پساجنگ سخن گفت و خاستگاه ورزش و المپیک یونان باستان و حتی المپیک مدرن را در ارتباط با جنگ و صلح معرفی کرد. او ابراز داشت، همان گونه که امروزه جنگها بر پایه علم و تکنولوژی پایهریزی شدهاند، ورزش هم با رویکرد علمی و مدرن رشد و پیشرفت فزایندهایی داشته است.ادامه گزارش را در سایت انجمن جامعه شناسی ایران بخوانید.#انجمن_جامعهشناسی_ایران@iran_sociology