🔅 زندگی با قرآن | ۳۰📌 جنگ در قرآن؛ وقتی دفاع، با ظلم و تجاوز یکی نیست!📖 آیه امروز﴿وَاقْتُلُوهُمْ…
انتشار: 2026/08/10 08:27 UTCدریافت: 2026/08/14 06:55 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/14 06:55 UTC
🔅 زندگی با قرآن | ۳۰📌 جنگ در قرآن؛ وقتی دفاع، با ظلم و تجاوز یکی نیست!📖 آیه امروز﴿وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَأَخْرِجُوهُم مِّنْ حَيْثُ أَخْرَجُوكُمْ ۚ وَالْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ ۚ وَلَا تُقَاتِلُوهُمْ عِندَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ حَتَّىٰ يُقَاتِلُوكُمْ فِيهِ ۖ فَإِن قَاتَلُوكُمْ فَاقْتُلُوهُمْ ۗ كَذَٰلِكَ جَزَاءُ الْكَافِرِينَ فَإِنِ انتَهَوْا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّىٰ لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ لِلَّهِ ۖ فَإِنِ انتَهَوْا فَلَا عُدْوَانَ إِلَّا عَلَى الظَّالِمِينَ﴾«و آنان را هر جا یافتید، [در میدان جنگ] بکشید و همانگونه که شما را بیرون راندند، آنان را بیرون برانید؛ و فتنه از کشتن سختتر است. و نزد مسجدالحرام با آنان نجنگید، مگر آنکه آنان در آنجا با شما بجنگند؛ پس اگر با شما جنگیدند، با آنان بجنگید؛ چنین است کیفر کافران. پس اگر دست کشیدند، بیگمان خدا آمرزنده و مهربان است. و با آنان بجنگید تا فتنهای باقی نماند و دین برای خدا باشد؛ پس اگر دست کشیدند، دیگر هیچ تجاوزی جز بر ستمگران روا نیست.»(سوره بقره، آیات ۱۹۱ تا ۱۹۳)① رهنمود ایمانی▪️ این آیات را نمیتوان بدون آیات قبل فهمید. سخن از جنگ، پس از فرمان ﴿وَقَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوا﴾ آمده است؛ یعنی قرآن از ابتدا دو مرز را همزمان تعیین میکند: مقابله با جنگ، و ممنوعیت تجاوز. بنابراین، «قتال» در این سیاق، مجوز خشونت بیضابطه و علیه هر انسانی نیست؛ درباره کسانی است که در این نزاع با مسلمانان درگیرند و آنان را از سرزمینشان بیرون راندهاند.▪️ تعبیر ﴿وَأَخْرِجُوهُم مِّنْ حَيْثُ أَخْرَجُوكُمْ﴾ نیز قابل تأمل است. قرآن میان «آغازگر ظلم» و «واکنش به ظلم» تفاوت میگذارد. مسلمانان پیش از این از خانههای خود رانده شده بودند؛ بنابراین سخن از بازگرداندن تعادلِ از دسترفته در برابر یک تجاوز و اخراج پیشین است، نه دعوت به توسعهطلبی و کشورگشایی بیحد.▪️ ﴿وَالْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ﴾ در این سیاق، «فتنه» را نمیتوان صرفاً اختلاف و آشوب اجتماعی معنا کرد. در تفسیرهای معتبر، از جمله معانی محوری آن در اینجا شرک، بازگرداندن مؤمنان از دین و آزار و فشاری است که آنان را از ایمانشان بازمیداشت. + یعنی مسئله فقط کشته شدن انسانها نیست؛ بلکه نظامی از آزار و اجبار که انسان را از آزادی ایمان و بندگی خدا محروم میکند، از منظر قرآن جنایتی بسیار بزرگ است.▪️ با این حال، قرآن حتی در این شرایط نیز حرمت مسجدالحرام را کنار نمیگذارد: ﴿وَلَا تُقَاتِلُوهُمْ عِندَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ حَتَّىٰ يُقَاتِلُوكُمْ فِيهِ﴾. یعنی در مقدسترین مکان، آغازگر درگیری نباشید؛ اگر آنان حرمت آن را شکستند و جنگ را آغاز کردند، آنگاه مقابله مطرح میشود.+ این محدودیت نشان میدهد که حتی در جنگ نیز هدف، جایگزین شدن قانون الهی به جای خشم و انتقام شخصی است.▪️ اما اوج اخلاق این مجموعه آیات در آیه ۱۹۲ است: ﴿فَإِنِ انْتَهَوْا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ﴾. همین که طرف مقابل دست از جنگ و تجاوز بردارد، مسیر قرآن از «قتال» به غفران و رحمت تغییر میکند.+ هدف، نابودی انسانها نیست؛ پایان یافتن ظلم و بازگشت امکان زندگی در امنیت و بندگی آزادانه خداست.▪️ و آیه ۱۹۳ مرز نهایی را روشن میکند: ﴿فَإِنِ انْتَهَوْا فَلَا عُدْوَانَ إِلَّا عَلَى الظَّالِمِينَ﴾. اگر آنان دست کشیدند، دیگر تجاوزی مجاز نیست. بنابراین، جنگ در این آیات خودش هدف نیست؛ تا زمانی ادامه دارد که علتِ مشروعِ درگیری باقی است.+ با پایان یافتن ظلم و تجاوز، ادامه دادن جنگ نیز از منطق آیه خارج میشود. این همان نقطهای است که مفهوم «ولا تعتدوا» با «فإن انتهوا فلا عدوان» به یکدیگر متصل میشوند.② سبک زندگی قرآنی▪️ در رابطه با خدا: هنگام خشم و نزاع، پیش از هر واکنشی از خود بپرس: «آیا در حال دفاع از حقم هستم یا در حال عبور از مرزهای حق؟» قرآن حتی در میدان جنگ، انسان را از «اعتداء» منع میکند.▪️ در رابطه با مردم: اگر طرف مقابل از ظلم، دشمنی یا درگیری دست کشید، پرونده را تا ابد باز نگه ندار. ﴿فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ﴾ به ما میآموزد که پایان خصومت، میتواند آغاز عفو و اصلاح باشد.▪️ در رابطه با خود: میان حقطلبی و انتقامجویی مرز بگذار. ممکن است انسان در آغاز برای دفاع از حق وارد نزاع شود، اما اگر مراقب نباشد، خشم او را از دفاع به تجاوز بکشاند؛ درست همانجا که قرآن هشدار میدهد: ﴿وَلَا تَعْتَدُوا﴾.ادامه در بخش دوم👇👇👇📝 تدوین: نوگرا🆔 @eslahe#زندگی_با_قرآن


