✅نقدی بر تشکیل دادگاههای صلحجواد طهماسبی، دکتری حقوق و قاضی پیشین دیوان عالی کشور، در یادداشتی به…
انتشار: 2026/08/03 08:34 UTCدریافت: 2026/08/04 15:17 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/04 15:17 UTC
✅نقدی بر تشکیل دادگاههای صلحجواد طهماسبی، دکتری حقوق و قاضی پیشین دیوان عالی کشور، در یادداشتی به چالشهای بنیادین تشکیل دادگاههای صلح پرداخت و آن را فاقد توجیه علمی و تجربی دانست.خلاصهای از نقد و تحلیل ایشان به شرح زیر است:۱. اشتباه تاریخی در شوراهای حل اختلافشوراهای حل اختلاف در سال ۱۳۷۹ با هدف کاهش مراجعات و مشارکت مردمی تشکیل شدند، اما دو اشتباه اساسی داشتند:۱-ارجاع اجباری پرونده بدون رضایت طرفین.۲-صدور رأی توسط اعضای غیرمتخصص (حتی افراد بیسواد) به جای ارائه گزارش اصلاحی.۲. اشتباه مجدد قانونگذار در سال ۱۴۰۲ قانونگذار پس از سالها، به ایرادات فوق پی برد و شوراها را اصلاح کرد، اما مرتکب اشتباهی بنیادینتر شد: ایجاد دادگاههای صلح به عنوان جایگزین. این در حالی است که در تمام نظامهای حقوقی دنیا، تقسیم کار قضائی (صلاحیت نسبی) مبتنی بر دو مبنای اساسی است: -ساختار متفاوت دادگاه (تعدد قاضی، الزام به حضور وکیل و...)-آیین دادرسی افتراقی (تفاوت در تشریفات)۳. چرا تشکیل دادگاه صلح غیرضروری است؟در امور حقوقی: هم دادگاه عمومی حقوقی و هم دادگاه صلح با یک قاضی و آیین دادرسی یکسان به دعاوی رسیدگی میکنند. بنابراین هیچ توجیهی برای ایجاد ساختار جدید وجود ندارد. تنها آورده آن، تقسیم کار (امور مهم/غیرمهم) است که با مدیریت صحیح و بدون نیاز به قانون جدید (با استناد به ماده ۵۶۶ قانون آیین دادرسی کیفری و آییننامه تخصصی کردن شعب) قابل انجام بود. پیامد منفی: اختلاف در صلاحیت بین دادگاه صلح و سایر مراجع، منجر به تشکیل پروندههای متعدد و اطاله دادرسی (حداقل سه پرونده جدید و ۶ ماه تأخیر) میشود.در امور کیفری: هدف (رسیدگی مستقیم به جرایم کماهمیت) صرفاً با افزایش شعب دادگاه کیفری دو قابل تحقق بود. تشکیل دادگاه صلح با صلاحیت عام (کیفری و حقوقی) و حذف دادسرا از فرایند، عقبنشینی از رویکرد تخصصی کردن دادرسیها (که در دنیا رو به افزایش است) محسوب میشود.راهکارهای پیشنهادی:۱. در امور حقوقی:ایجاد دادرسی افتراقی واقعی (مثلاً رسیدگی غیرحضوری با تبادل لوایح، کاهش موارد قرار عدم استماع) برای دعاوی کماهمیت.۲. در امور کیفری: محول کردن رسیدگی مستقیم به دادگاههای کیفری دو و اختصاص شعبی از آنها برای این جرایم.🔴لينك عضويت در بزرگترين كانال اطلاعات حقوقى و قضايى👇🔹اینستاگرام 🔻instagram.com/hoghooghivaghazaie1%F0%9F%9…



