📌 تسعیر ارز چیست؟ مفهومی که هر حسابدار باید بداند «همه اقلام ارزی، مشمول تسعیر نیستند؛ فقط اقلام پ…
انتشار: 2026/07/30 06:48 UTCدریافت: 2026/08/16 01:31 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/16 01:31 UTC
📌 تسعیر ارز چیست؟ مفهومی که هر حسابدار باید بداند «همه اقلام ارزی، مشمول تسعیر نیستند؛ فقط اقلام پولی تسعیر میشوند.» سازمان امور مالیاتی در دستورالعمل شماره ۲۰۰/۱۴۰۵/۳۵ مورخ ۱۴۰۴/۰۵/۰۶، بر رعایت استاندارد حسابداری شماره ۱۶ «آثار تغییر در نرخ ارز» در شناسایی….📌 ۷ نکته مهم دستورالعمل جدید تسعیر ارز که هر حسابدار باید بداند«تسعیر ارز فقط یک ثبت حسابداری نیست؛ اگر اصول آن را رعایت نکنید، ممکن است در رسیدگی مالیاتی با تعدیلات و اختلاف مواجه شوید.»سازمان امور مالیاتی کشور با صدور دستورالعمل شماره ۲۰۰/۱۴۰۵/۳۷ مورخ ۱۴۰۵/۰۵/۰۶، ضوابط رسیدگی مالیاتی به آثار ناشی از تسعیر ارز را تبیین و برخی دستورالعملها و بخشنامههای قبلی را جایگزین کرده است.مهمترین نکات این دستورالعمل به زبان ساده:1️⃣ همه اقلام ارزی، مشمول تسعیر نیستند.فقط اقلام پولی مانند موجودی نقد ارزی، مطالبات، بدهیها، وامها و تسهیلات ارزی در پایان دوره مالی تسعیر میشوند.ملاک اصلی این است: آیا قرار است در آینده مبلغ مشخصی وجه نقد دریافت یا پرداخت شود؟ اگر پاسخ «بله» باشد، آن قلم معمولاً پولی است.2️⃣ عنوان حساب مهم نیست؛ ماهیت آن مهم است.ممکن است دو حساب با عنوان مشابه، آثار مالیاتی متفاوتی داشته باشند؛ بنابراین ملاک تشخیص، ماهیت اقتصادی قلم است، نه نام آن در دفاتر.3️⃣ پیشپرداخت و پیشدریافت همیشه یکسان نیستند.✅ اگر پیشپرداخت بابت خرید کالا یا خدماتی باشد که قیمت آن در زمان تحویل مشخص میشود، قلم پولی محسوب میشود.✅ اما پیشدریافت فروش کالا یا خدمات با قیمت ثابت، قلم غیرپولی است.همین تفاوت به ظاهر ساده، میتواند در محاسبه سود و زیان تسعیر ارز و رسیدگی مالیاتی اثرگذار باشد.4️⃣ نرخ ارز را همیشه نمیتوان به دلخواه انتخاب کرد.در رسیدگیهای مالیاتی، ابتدا نرخهای تعیینشده توسط مراجع ذیصلاح ملاک عمل است و در سایر موارد، اسناد و مدارک مثبته و در صورت نبود آنها، نرخهای مرکز مبادله ارز و طلای ایران مبنای رسیدگی خواهد بود.5️⃣ سود و زیان تسعیر ارز، آثار مالیاتی متفاوتی دارند.🔹 زیان تسعیر ارز فقط در صورت رعایت استانداردهای حسابداری و مقررات مالیاتی، میتواند هزینه قابل قبول مالیاتی باشد.🔹 سود تسعیر ارز نیز اصولاً مشمول مالیات است؛ مگر اینکه قانون، معافیت، نرخ صفر یا عدم شمول آن را پیشبینی کرده باشد.ثبت صحیح تسعیر ارز، فقط برای تهیه صورتهای مالی نیست؛ آثار مالیاتی آن نیز به همان اندازه اهمیت دارد.6️⃣ یک تاریخ مهم را فراموش نکنید.📅 از ۱۴۰۶/۰۲/۰۷:✅ زیان تسعیر ارز فقط در صورتی قابل پذیرش مالیاتی است که از طریق کارپوشه تجاری سامانه مؤدیان اعلام شود.✅ درآمد ناشی از سود تسعیر ارز نیز باید در سامانه مؤدیان ثبت شود؛ در غیر این صورت، مشمول ضمانت اجراهای قانونی خواهد بود.7️⃣ برخی مقررات قبلی نسخ شدهاند.🔹 جایگزین دستورالعمل شماره ۲۰۰/۹۳/۵۲۴ مورخ ۱۳۹۳/۰۶/۲۲ و بخشنامه شماره ۳۵۳۵۴ مورخ ۱۳۷۵/۰۸/۰۳ شده است.🔹 بند (۱) بخشنامه شماره ۲۰۰/۹۷/۱۷۲ مورخ ۱۳۹۷/۱۲/۲۲ نیز از تاریخ راهاندازی مرکز مبادله ارز و طلای ایران نسخ شده است.جمعبندیرعایت الزامات این دستورالعمل، انتخاب صحیح نرخ ارز و تشخیص دقیق اقلام پولی و غیرپولی، میتواند از بروز اشتباهات حسابداری، اختلافات مالیاتی و رد هزینههای مرتبط با تسعیر ارز جلوگیری کند.━━━━━━━━━━━━━━📚 منابع:🔹 استاندارد حسابداری شماره ۱۶ «آثار تغییر در نرخ ارز»🔹 دستورالعمل شماره ۲۰۰/۱۴۰۵/۳۷ مورخ ۱۴۰۵/۰۵/۰۶ سازمان امور مالیاتی کشور📤 اگر این نکات برایتان مفید بود، آن را با همکاران و دانشجویان حسابداری به اشتراک بگذارید؛ شاید همین چند نکته، از یک اشتباه پرهزینه در ثبتها یا رسیدگی مالیاتی جلوگیری کند.━━━━━━━━━━━━━━🎓 حسابدار حرفهای، فقط ثبت نمیکند؛ دلیل هر ثبت را هم میداند.@HesabdaryCom | www.Hesabdary.com