اجرای الگوی مهندسی دین مراکش در غزه✍منصور کاظمیمقاله اخیر سلما آناسه با عنوان «چگونه مدل احیای مذهب…
انتشار: 2026/08/07 22:01 UTCدریافت: 2026/08/09 20:05 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/09 20:05 UTC
اجرای الگوی مهندسی دین مراکش در غزه✍منصور کاظمیمقاله اخیر سلما آناسه با عنوان «چگونه مدل احیای مذهبی مراکش میتواند به غزه کمک کند». در نگاه اول، پیشنهادی فنی برای بازسازی ساختار دینی غزه پس از حماس است؛ اما اگر بین سطور را بخوانی، نقشهای بزرگتر میبینی: تلفیق اقدامات نرم و اطلاعاتی برای کنترل فضای مذهبی، درست همان چیزی که دشمن از آن به عنوان برگ برنده برای نابودی هویت مقاومت غزه استفاده میکند.نویسنده با دقت تجربه مراکش را روایت میکند؛ کشوری که پس از بمبگذاریهای کازابلانکا (۲۰۰۳) همه مساجد، امامان و برنامههای آموزشی را زیر نظارت مستقیم دولت برد و با تربیت روحانیون معتدل، فضای افراطگرایی را مدیریت کرد. حالا این مدل، با همان مؤلفهها ــ آموزش امامان، کنترل خطبهها، شبکه مرشدان در زندانها و مدارس ــ به عنوان نسخهای برای غزه پیشنهاد میشود. اما سؤال اینجاست: آیا بازسازی مرجعیت دینی غزه، نیازمند الگویی است که از بیرون طراحی شده باشد؟آناسه خودش به موانع بزرگ اشاره دارد: تفاوتهای فقهی، نبود پیوند تاریخی، حساسیت فلسطینیان به نفوذ خارجی، و روابط نزدیک مراکش با اسرائیل. اما در کمال تأسف، مقاله کمتر به این پرسش اساسی میپردازد که آیا جامعه غزه، با تمام زخمهایش، این راهبرد را میپذیرد؟ بهویژه وقتی میدانیم که پروژههای مشابه در قدس و کرانه باختری، همیشه با اهداف سیاسی همراه بودهاند.نکتهای که مقاله از آن غافل است، ظرافت کار دشمن است: آنها به خوبی میدانند که حذف دین از غزه ممکن نیست، پس به دنبال بازتعریف آن بر اساس منافع خود هستند. مدل مراکش، اگرچه در ظاهر معتدل و حرفهای است، اما در باطن، ابزاری است برای جداسازی دین از سیاست مقاومت؛ دقیقاً همان هدفی که اسرائیل و متحدانش از سالها پیش دنبال میکنند. آیا غزه پس از حماس، به جای حاکمیت مستقل دینی، به شعبهای از نظام مذهبی مراکش تبدیل خواهد شد؟ این پرسشی است که مقاله پاسخ روشنی به آن نمیدهد.واقعیت این است که احیای مرجعیت دینی در غزه، اگر قرار باشد ریشهدار و مقبول باشد، باید از درون جامعه فلسطینی و با تکیه بر علمای خودی شکل بگیرد، نه با نسخهای که از بیرون تجویز میشود. تجربه مراکش میتواند الهامبخش باشد، اما نه به عنوان یک برنامه قابل کپیبرداری.این یادداشت را برای هشدار درباره کاربرد آن در بستر غزه نوشتم. دشمن به خوبی میداند که با مهندسی نرمافزاری دین، میتواند آنچه را که با بمب نتوانسته نابود کند، با خطبههای بهظاهر معتدل از بین ببرد. ما نباید اجازه دهیم مساجد غزه، پس از خونهایی که برای آزادیشان ریخته شده، به پایگاهی برای پروژههای کنترلگرانه خارجی تبدیل شوند. بیدار باشیم؛ که دشمن از هر روزنهای، حتی از پوشش بازسازی، برای نفوذ استفاده میکند.📲 برای دنبالکردن مطالب بعدی:تلگرام: t.me/man_kazemi%D8%A7%DB%8C%D8%AA%D8%A7: eitaa.com/mansouron
