گهنبار دماوند آیین کهن زرتشتی در دامنه اسطوره ای ایرانآیین گهنبار یکی از مهمترین آیین های فرهنگی و…
انتشار: 2026/07/23 08:06 UTCدریافت: 2026/08/15 02:09 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/15 02:09 UTC
گهنبار دماوند آیین کهن زرتشتی در دامنه اسطوره ای ایرانآیین گهنبار یکی از مهمترین آیین های فرهنگی و مذهبی از دیدگاه آیین زرتشتی و نیز یادآور مراحل آفرینش آسمان ، آب ، زمین ، گیاهان ،جانوران و انسان است ادامه این مقاله به قلم دکتر رهام نوشیروانی و مهندس رامتین هوشنگی را در زیر بخوانید . سپاسگزاری از اهورامزدا و نیز الگو گیری از بخشندگی دانای بزرگ هستی بخش در گشاده دستی ، یاریگری و دهش و دستگیری از نیازمندان و هم سفرگی و صرف خوراک مشترک با یکدیگر بعنوان نمادی از یکدلی و همازوری در باور باورمندان این بینش راستین بوده که به زیبایی این رسم کهن افزوده است .و اما دماوند نه تنها بعنوان بلند ترین قله ایران بلکه به جهت جایگاه ویژه آن در تاریخ ، فرهنگ و اسطوره های ایرانی و محل تعریف شده شاهنامه در به دربند کشیده شدن ضحاک بدست فریدون ، از دیرباز نمادی از پایداری ، آزادی و شکوه ایران بوده و در باور فرهنگی زرتشتیان نیز نمادی از پاکی ، استواری و عظمت طبیعت به حساب می آید ، می دانیم که در متون اوستایی از کوه های مقدس به عنوان جایگاه نیروهای ایزدی و عناصر مینوی یاد گردیده و اگرچه نام دماوند به صراحت در اوستا ذکر نشده اما در متون پهلوی و سنت های بعدی این کوه جایگاه مقدسی یافته و به همین دلیل ، انتخاب دامنه دماوند برای برگزاری گهنبار اقدامی نمادین و در راستای پیوند میان دین ، طبیعت و هویت ملی محسوب می گردد .گهنبار دماوند ، نگاهی است ویژه به تلفیق ژرف و ماندگار باورهای آیینی با هویت ملی ایرانیان و نیز بیانگر آمیختگی و جدای ناپذیر بودن این دو نگرش پر مفهوم از یکدیگر و این مهم در باشندگی همکیشان بدون در نظر داشتن هرگونه جایگاه اجتماعی خود بیشتر هویدا می گردد . گهنبار دماوند اگرچه در اواخر دهه 1370 و اوایل دهه 1380 خورشیدی و به همت انجمن های زرتشتی آغاز شد اما بتدریج به یکی از مهمترین گردهمایی های سالانه هازمان زرتشتیان تبدیل گردید و تا بدانجا گسترانیده شد که برادران آیینی پارسیان هند نیز با باشندگی خود در این گردهمایی مهر تاییدی به باورهای مشترک خود با همکیشان زرتشتی ایران زده اند .باید آگاه بود که گهنبار دماوند ، بازنمایی یک آیین زرتشتی است در بستر میراث فرهنگی و هویت ایرانی ، که ریشه در جهان بینی اوستایی و آموزه های اشو زرتشت اسپنتمان دارد ، آیین های اینچنینی بنا به باور بسیاری از اندیشمندان و محققین آیین بهی همچون (( مری بویس )) افزون بر کارکرد های مذهبی در طول تاریخ نیز می تواند نقش بسیار مهمی در حفظ انسجام اجتماعی ، تقویت همبستگی میان پیروان خود و نیز انتقال ارزش های فرهنگی ایفا نماید ، از این روی گهنبار دماوند صرفا یک آیین مذهبی نیست ، بلکه بازنمایی هویت فرهنگی ایرانیان و تداوم سنت های کهن در فضای معاصر محسوب می گردد .از منظر مردم شناسی دین ، گهنبار دماوند را می توان نمونه ای از ((میراث فرهنگی ناملموس )) بر اساس تعریف یونسکو ( در سال 2003 میلادی) نیز دانست که از طریق اجرا ، مشارکت اجتماعی و انتقال بین نسلی تداوم می یابد ، حفظ هویت دینی هازمان زرتشتی در شرایط جامعه معاصر ، تقویت پیوند نسل جوان با سنت های آیینی بازنمایی هویت ایرانی در کنار هویت دینی ، ترویج احترام به طبیعت و محیط زیست و نیز انسجام اجتماعی میان باشندگان هازمان زرتشتی از دیگر دستاوردهای پاسداشت این گهنبار در کنار دیگر گهنباران این آیین راستی است .پیوند میان دماوند و شاهنامه بهمراه سنت های زرتشتی حفاظت از طبیعت به این مراسم هویتی چند لایه بخشیده که ان را از بسیاری از آیین های مذهبی متمایز می سازد از این روی گهنبار دماوند را می توان یکی از مهمترین نمونه های تداوم آیین های زرتشتی در ایران معاصر دانست که ضمن حفظ ساختار سنتی گهنبار ، توانسته مفاهیمی همچون هویت ملی ، میراث فرهنگی ، احترام به طبیعت و همبستگی اجتماعی را در قالب یک آیین زنده بازنمایی کند و از منظر مطالعات میراث فرهنگی نیز گهنبار دماوند نمونه ای موفق از پیوند میان میراث ناملموس ، چشم انداز فرهنگی و حافظه تاریخی ایران دانست که شایسته توجه بیشتر پژوهشگران حوزه دین ، مردم شناسی و تاریخ فرهنگی و مطالعات میراثی است .پاسداشت آیین های کهن ، تنها با ثبت آن در کتاب ها و اسناد ممکن نیست ، بلکه این آیین ها به همت انسانهایی زنده می ماند که با عشق و مسئولیت پذیری و باور ، چراغ سنت را از نسلی به نسل دیگر منتقل می نمایند.#همازور #زرتشتیان اینستاگرام👇instagram.com/manouchehr.arghavani%DA%A9%… واتساپ 👇whatsapp.com/channel/0029VbDLr7XLo4haIQU8… تلگرام 👇T.me/hamazoor
