گیل گاوباره؛ پاسدار هویت ایرانی در شمال ایرانکیوان پندی/ گیل گاوباره که در منابع تاریخی بیشتر با نا…
انتشار: 2026/08/05 06:54 UTCدریافت: 2026/08/09 09:40 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/09 09:40 UTC
گیل گاوباره؛ پاسدار هویت ایرانی در شمال ایرانکیوان پندی/ گیل گاوباره که در منابع تاریخی بیشتر با نام " گیلانشاه گاوه باره" یا " گیل گیلانشاه" یا "گیل گیلان" یا " گیل بن گیلانشاه"شناخته می شود،از برجسته ترین شخصیت های تاریخ شمال ایران و سواحل دریای کاسپین( خزر) در سده هفتم میلادی است. او بنیانگذار دودمان " دابویگان" و پادوسبانیان" بود و نقش مهمی در حفط استقلال گیلان(دیلمیان قدیم) و مازندران( طبرستان قدیم) در سالهای پایانی حکومت ساسانیان و آغاز فتوحات اعراب زمان خلفای راشدین ایفا کرد.گیل گاوباره از خاندان بزرگ و معروف حکومتگر اواخر ایران باستان و اوایل ایران دوره اسلامی بود و به نقل ازکتاب تاریخ طبرستان ابن اسفندیار آملی از نوادگان شاهان ساسانی محسوب می شد. پدر او گیلانشاه و پدربزرگش فیروز از نسل جاماسب ساسانی بود. لقب " گاوباره" یا" گابره" درباره او روایت های گونا گونی دارد. مشهور ترین روایت می گوید: که او در جنگ ها، کلاه خودی به شکل سرگاو برسر می گذاشت و به همین سبب به این لقب معروف شد.برخی منابع این لقب را نشان قدرت و دلاوری او دانسته اند.در فرهنگ ایران، گاو نماد قدرت ، استقامت و پایداری بود و این لقب نشان دهنده ی دلاوری او به شمار می رود.اما خاندان حکومتگر گیلانشاه گاوباره که بعد از خاندان حکومتگر گُشنسب شاهان( آل گُشنسب) تا سال ۴۹۱ میلادی در ایالات شمالی ایران آن زمان موسوم به " پتشخوارگر" یا" فرشوادگر" فرمان می راندند، قدیمی ترین و دومین خاندان حکومتگری است که بر گیلان فرمان داشتند.به گواهی تاریخ؛ گیل بن گیلانشاه همزمان با آخرین سالهای امپراطوری ساسانی بر سرزمینهای کرانه دریای کاسپین فرمان میراند. وی ازحدود سال ۶۴۲ میلادی( ۲۱ قمری) بر گیلان به مرکزیت "فومن" و رویان مازندران به مرکزیت" آمل" و بعدها "ساری" حکم راند ودر سال ۶۵۲ میلادی( ۳۱ قمری) به فرمان یزدگرد سوم ساسانی به فرمانروایی طبرستان قدیم (رویان ، چالوس، نور و کجور) نیز منصوب گردید و با استقلال بر آن صفحات حکومت کرد.به استناد برخی منابع؛ بعد از مرگ گیل گیلانشاه گاوباره در سال ۶۶۰ یا ۶۸۱ میلادی( ۶۲ قمری)، دو پسرش به نامهای : دابویه و پادوسبان قلمرو او را میان خود تقسیم کردند که دابویه سلسله دابویهی یا دابویگان را درگیلان و پادوسبان سلسله پادوسبانیان یا گاوبارگان پادوسبانی را در غرب مازندران بنیان نهاد.آنطور که در یادداشتها آمده؛ به شاهان سرزمین گیلان، گیل گیلانشاه و به شاهان سرزمین مازندران، اسپهبد،استندار و ملک گفته می شد.در این میان، پادوسبانیان طولانی ترین حکومت تاریخ ایران و دومین حکومت طولانی تاریخ جهان را داشتند.این سلسله سرانجام در اواخر سدهٔ شانزدهم میلادی، در زمان شاه عباس یکم، به حکومت مستقل خود پایان داد و قلمرو آن به دولت صفوی ضمیمه شد.از شاهان معروف سلسله دابویگان به : دابویه، فرخان بزرگ، سارویه و دادبرزمهر و ازشاهان سلسله پادوسبانی نیز به؛ پادوسبان ، اسپهبد خورشید ، اسکندر و کاووس می توان اشاره کرد.منابع: ۱.گاوبارگان پادوسبانی، چراغعلی اعظمی سنگسری۲. تاریخ مازندران و استراباد، رابینو۳. نامها و نامدارهای گیلان، جهانگیر سرتیپ پور@guilan_ghadim


