گُلوَنی؛ سربند سنتی زنان لکپیشینه و جایگاهگُلوَنی از سربندهای کهن و زیبای زنان لک است که در گسترهٔ…

گُلوَنی؛ سربند سنتی زنان لکپیشینه و جایگاهگُلوَنی از سربندهای کهن و زیبای زنان لک است که در گسترهٔ زاگرس رواج داشته و در میان قوم لک جایگاهی ویژه در پوشش، زیبایی و هویت فرهنگی یافته است. این سربند، افزون بر جنبهٔ زینتی، بخشی از پوشش سنتی زنان لک به شمار می‌آمد و شیوهٔ بستن و آرایش آن، جلوه‌ای از ذوق، هنر و فرهنگ دیرپای مردمان زاگرس بود.ریشهٔ نامدربارهٔ ریشهٔ نام «گلونی» گفته شده است که واژهٔ «گلبدن» در فارسی به صورت «گلبندی» درآمده و در زبان لکی به «گلونی» تحول یافته است. در گذشته، پارچه‌ای ابریشمی و نفیس، که با نام «گل‌بدن» شناخته می‌شد، از هندوستان به ایران وارد می‌گردید. این پارچه معمولاً زمینه‌ای دورنگ، مانند زعفرانی و مشکی، داشت و به سبب زیبایی و ظرافتش مورد توجه قرار می‌گرفت.با گذشت زمان، کاربرد این نام از یک نوع پارچهٔ خاص فراتر رفت و «گلونی» به عنوان نامی برای سربندهای رنگارنگ زنان، به‌ویژه سربندهای غیرمشکی، رواج یافت.شیوهٔ استفادهزنان لک در گذشته «کَت» و گلونی را در کنار یکدیگر به کار می‌بردند؛ به این ترتیب که کَت را جداگانه بر سر می‌بستند و گلونی را بر روی آن قرار می‌دادند. این شیوه افزون بر زیبایی، موجب می‌شد موهای سر به‌خوبی پوشیده و مهار شود.گلونی در شکل سنتی خود غالباً از ابریشم و پارچه‌های رنگارنگ تهیه می‌شد و با نقش‌های ظریف و چشم‌نوازی همچون بته‌جقه و اسلیمی آراسته بود. رنگ‌های سفید، سرخ و سبز بر زمینهٔ مشکی، از ترکیب‌های شناخته‌شده در این سربند به شمار می‌رفتند و جلوه‌ای چشم‌نواز به پوشش زنان لک می‌بخشیدند.گلونی؛ از زینت زنان تا پوشش مرداناگرچه گلونی در اصل سربندی زنانه و زینتی بود، در دورهٔ قاجار به بعد، مردان نیز از آن استفاده کردند. مردان لک گاه گلونی را بر گرد کلاه سنتی نمدی می‌بستند؛ هم برای زیبایی و آراستگی و هم برای استوار نگه داشتن کلاه، به‌ویژه در هنگام مهمانی، آیین‌ها و حتی جنگ.از این رو، گلونی را نمی‌توان صرفاً تکه‌ای پارچه یا بخشی از پوشش سنتی دانست؛ این سربند، بخشی از میراث فرهنگی و نشانه‌ای از ذوق هنری و هویت تاریخی مردم لک است؛ میراثی که در تار و پود آن، خاطرهٔ نسل‌های گذشته و شکوه فرهنگ زاگرس نهفته است.ثبت ملی«روش‌های بستن گلونی» به نام قوم لک در فهرست میراث فرهنگی ناملموس کشور به ثبت ملی رسیده است؛ ثبت و پاسداشتی که می‌تواند گامی در جهت صیانت از این میراث ارزشمند و انتقال آن به نسل‌های آینده باشد.✍هادی اسفندیاریکانال تلگرامی گلونی🌹🌹🌹🌹@Golvani_lak