♦️سرنوشت اولین سماور ساز ایرانی فریدون آدمیت در کتاب امیر کبیر و ایران؛ داستان جالبی را از قول محمد…
انتشار: 2026/08/08 18:35 UTCدریافت: 2026/08/10 18:43 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/10 18:43 UTC
♦️سرنوشت اولین سماور ساز ایرانی فریدون آدمیت در کتاب امیر کبیر و ایران؛ داستان جالبی را از قول محمد علی فروغی نقل میکند؛ که شنیدنش خالی از لطف نمیباشد. با هم بخوانیم: آدمیت در کتاب خود میگوید که تلفظ صحیح؛ سماوار ؛ میباشد . عوام به آن حمام برنجی میگفتند.…📝 از غده های چرکین ما!✍ علی مرادی مراغه ایاز ما میپرسند چرا همیشه انگشت بر عیبها و غده های چرکین میگذارم؟پاسخ: چون دیر یا زود آن غده های چرکین دهان باز میکنند پس بهتره آنها را شناخته، شکافته، تا درمان گردند.برای ایرانی جماعت، منافع ملی مهم نبوده و همیشه به آسانی در پای منافع شخصی ذبح میگردد.نمونه ای عجیب ذکر میکنم:یکی از علل شکست ایرانیان در جنگ با روسها، برتری توپهای روسی بوده.پس، عباس میرزا در دارالسلطنه تبريز شروع به نوسازی کرد اما تخم آن گويى در شوره زارى سترون افتاده بود كه چندان به بار ننشست.با انعقاد معاهده فين كن اشتاين بين ايران و فرانسه، هيئت ژنرال گاردان به تهران آمد آنها پس از هشتاد روز راه پيمايى طولانی سرانجام در آذر ۱۱۸۶ش به دروازه تهران رسيدند، فكر میكردند راحت شدند اما كور خوانده بودند!ایرانیان و شاهشان بشدت به ستارگان معتقد بودند پس، براساس تقارن ماه و خورشيد، اين هيئت زودتر نباید وارد تهران میشد زيرا بديمن و نحس بوده و حادثه ناگوار رخ میداد پس در دروازه شهر اردو زدند تا تاريخ نحس سپرى گردد! ارتش ايران در جنگ با روس، توپخانه مدرن نداشت جمع كل پرسنل آن ۱۵۰ نفر بود چند لوله«زنبورك كوتاه» داشتند که بر روى شتر گذاشته و هنگام تيراندازى شتر میخوابيد، بيچاره حيوان نقش قنداق را بازى میكرد. سروان فابويه را فتحعلیشاه برای احداث توپخانه به اصفهان فرستاد اما فابویه در آنجا با مشكلاتى مواجه شده که در این نوشته آنرا یکی از غده های چرکین نامیده ام.آن زمان، محمدحسينخان امين الدوله اصفهانى هم وزارت ماليه و هم حاکم اصفهان بود كسى كه بعدا صدراعظم شد پسر او عبدالله خان نايب الحكومه و اصلان خان نيز رئيس توپخانه شهر اصفهان بودند و مشکل اصلی همین آدمها بودند!چون توپ سازی فابویه، باعث قطع درآمدشان میشد!سروان فابويه پس از ديدن اوضاع شهر مینويسد: «در اصفهان تنها سه چهار تن هستند كه مال مردم را می ربايند و اين مردم كسانى هستند كه از بيچارگى به ترك شهر توفيق نيافته اند. من در اين شهر در پيرامون خويش جز مردم مسكين چيزى نمی بينم و اگر مدتى در اينجا بمانم چين هاى اندوه و حسرت بر چهره ام نقش خواهد بست»!نايب الحكومه به دستور شاه ملزم بود مخارج سروان فابويه اعم از كارگاه، مصالح توپ ريزى را در اصفهان تامین کند اما همين انسان رذل، خودش خرابكارى میکرد!سروان فابويه که از کمکهای نایب الحکومه محروم میگردد مجبور میشود از ابتدايی ترين ابزار براى تراش و سوراخ توپها استفاده كند يك مته و يك چرخ تراش ساخته، حتى براى احداث ساختمانها، بنايى میکند!وقتى براى مفرغ به قلع و مس نیاز داشته، نایب الحکومه دستور میدهد ديگهاى مسى مردم را به زور بگيرند!فابويه می نويسد:«مردم فقير لوازم مطبخ خود را با چشمان گريان تحويل كارگاه می دادند»فابويه از قبول آنها پرهيز كرده با خشم، نايب الحكومه را تهديد میكند كه فوراً به تهران رفته دسيسه هاى وى را به شاه خواهد گفت!در اثر اين تهديد، نايب الحكومه اصفهان ترسيده چند شمش مس براى رفع نيازهاى كارگاه میفرستد.سروان فابويه با هزار زحمت از بقاياى كوره های برجای مانده انگليسىها، كارگاه را به راه انداخته اما كم كم اتفاقات عجيبی رخ میده!نايب الحکومه اصفهان و اصلان خان رئيس توپخانه به كسانى رشوه میدهند تا شبها مخفيانه خرابکاری کرده و ابزارها را ناقص كنند!از آن شب به بعد، فابويه مجبور میگردد در صحن كارخانه چادرى افراشته منزل خود را بدانجا منتقل کند! نايب الحكومه ضمن خرابكارى در كارگاه توپ ريزى، از طرف دیگر مرتباً به فتحعلیشاه گزارشها میفرستد که فابويه تخصص ندارد او را به باید تهران احضار كند!فابویه بايد تا پايان سال ۵۰ توپ آماده میكرد اما پول ابزار كار و مواد اوليه را نمیدادند، براى دريافت چوب، زغال، مس و لوازم ديگر هر چه دوندگى كرد فايده نداشت، حتی مزد كارگران را نداشت پس، كارگران دست از كار كشيدند. در اين زمان حاکم اصفهان به فابويه قول مساعد دادند اما هفته ها گذشت خبری از کمک نشد، سرانجام نوزده خربزه براى قابويه فرستاد! با گذشت زمان اوضاع مالى چنان شد كه فقط دو كارگر مانده و مزدشان را فابویه از جيب خود میداد. فابويه به برادرش مینويسد:«..از نظر مالى وضع من بهتر نيست چون حاکم اصفهان مزد كارگران مرا نداده و مبلغ ۴ هزار فرانك از جيب خود دادم تا زرادخانه زيبائى براى شاه ايران تأسيس كنم» عمق شوربختى بين!مقامات در اصفهان زمانى زير پاى فابويه را در ساختن توپها خالى میكردند كه سربازان ایرانی فاقد توپ، با توپهاى روسى لت و پار میشدند و روسها در تمام مناطق پيروز شده خاننشينهاى قفقاز را يكى پس از ديگرى تسخير میکردند!