🔵🔵 از یک آوا تا یک اندیشه؛ «اَمرداد» و درس بزرگ آن برای حکمرانی آبیادداشت – محبوبه رشیدی خانی آبا…
انتشار: 2026/07/24 09:15 UTC
🔵🔵 از یک آوا تا یک اندیشه؛ «اَمرداد» و درس بزرگ آن برای حکمرانی آبیادداشت – محبوبه رشیدی خانی آبادی – واژهها تنها وسیله گفتوگو نیستند؛ آنها حافظه یک ملتاند. در دل هر واژه، بخشی از تاریخ، فرهنگ و شیوه اندیشیدن یک تمدن نهفته است. از همین رو، گاه دگرگونی یک آوا، تنها تغییر در تلفظ نیست؛ بلکه فاصله گرفتن از معنایی است که نسلها آن را ساخته و حفظ کردهاند.«اَمرداد» یکی از همین واژههاست. این واژه از ریشه اوستایی اَمِرِتات گرفته شده و به معنای بیمرگی، ماندگاری و پایداری است. با این حال، در گفتار روزمره، سالهاست که «اَمرداد» به اشتباه «مُرداد» خوانده میشود؛ تغییری که با حذف یک «الف»، معنای واژه را از «زندگی جاویدان» به «مرگگاه» یا «زمینِ مرده» دگرگون میکند. شاید این تغییر در نگاه نخست ناچیز به نظر برسد، اما یادآور یک واقعیت مهم است: بیتوجهی به جزئیاتِ بهظاهر کوچک، گاهی مسیر اندیشه و عمل را از زیستن به سمت زوال سوق میدهد.همین منطق در حکمرانی اب نیز جریان دارد. فاصله میان حکمرانی شایسته اب و ناکارآمد، همیشه در تصمیمهای بزرگ و پرهیاهو نیست؛ بلکه در همان جزئیاتی شکل میگیرد که کمتر دیده میشوند؛ در شفافیت یا پنهانکاری، در پاسخگویی یا بیمسئولیتی، در مشارکت یا حذف ذینفعان و در احترام یا بیاعتنایی به قانون.از این منظر، «اَمرداد» تنها نام یک ماه در تقویم ایرانی نیست؛ بلکه استعارهای ژرف از عصاره حیات است. آب نیز در ذات خود، چیزی جز حرکت، تجدید و زندگی نیست؛ درست همان «بیمرگی» که ریشه این واژه بدان اشاره دارد. اما همانگونه که حذف «الف» از «اَمرداد»، پویایی و ماندگاری را از آن میزداید، در مدیریت آب نیز حذف هر یک از ارکانِ بنیادینِ حکمرانی اب همچون عدالت توزیعی، مشارکت عمومی، یا نگاه بیننسلی ، یک سیستم زنده و پویا را به یک معادلهٔ صرفاً کمی و خشک تقلیل میدهد.اما مهمتر از آن، نگاه «بخشی نگری» در برابر «نگاه سیستمی و تنظیمگری» است. در مدیریت آب، هنوز هم غالباً هر نهاد تنها به بخش خود مینگرد: وزارت نیرو به تأمین آب شرب و کشاورزی، سازمان محیطزیست به حفظ تالابها، و وزارت جهاد به بهرهوری محصولات، بدون آنکه این بخشها در یک چارچوب منسجم و تنظیمگر به هم متصل شوند. نتیجه آنکه آب، بهجای آنکه بهمثابه یک سیستم یکپارچه دیده شود، به تکهتکههایی تبدیل میشود که هرکدام به سمت خود کشیده میشوند. در چنین شرایطی، آب از یک «چرخهٔ زیستی» به یک «کالای تنشزا» تبدیل میشود که نه تنها به پایداری نمیانجامد، بلکه خشکی، فرونشست و تعارض را به ارمغان میآورد. به عبارت روشنتر، «مردادِ» آب، همان بحران فراگیری است که امروز با آن دستوپنجه نرم میکنیم؛ بحرانی که ریشهاش بیش از آنکه در کمبود باران باشد، در حذف «الف»های حکمرانی است؛ یعنی غفلت از نگاه سیستمی و تنظیمگری که باید جایگزین نگاه جزیرهای و بخشی شود.آب صرفاً یک منبع طبیعی نیست؛ بنیان امنیت غذایی، سلامت عمومی، توسعه اقتصادی، تعادل اکولوژیک و حتی ثبات اجتماعی است. بنابراین، مسئله اصلی تنها حفاظت از آب نیست، بلکه حفاظت از پایداری است؛ همان مفهومی که در ژرفای واژه «اَمرداد» نهفته است. در واقع، هرگاه در سیاستگذاری آب، «نگاه سیستمی و احیاگر» را (همان «الف» گمشده) حذف کنیم و به جای آن، بخشی نگری را بنشانیم، منابع آبی نیز سرنوشتی همانند این واژه پیدا میکنند: از جاری بودن و طراوت، به رکود و نابودی میگرایند.ادامه در لینک زیر👇👇https://www.envnew.ir/?p=3541