قدرت چانه‌زنی در دیپلماسی آب، از حکمرانی کارآمد و داده‌های معتبر در داخل آغاز می‌شودنوشته فریبا نبا…

قدرت چانه‌زنی در دیپلماسی آب، از حکمرانی کارآمد و داده‌های معتبر در داخل آغاز می‌شودنوشته فریبا نباتی – خبرنگار روزنامه اطلاعات 31 تیر 1405محمدرضا شهبازبگیان، رئیس انجمن دیپلماسی آب ایران نیز در گفتگو با اطلاعات این نگاه را تأیید می‌کند؛ او اما معتقد است برای یافتن سهم دیپلماسی آب در حل بحران فعلی باید از نگاه «یا این یا آن» فاصله بگیریم: بحران آب ایران، محصول مجموعه‌ای از عوامل درهم‌تنیده است؛ از تغییر اقلیم و کاهش بارش گرفته تا الگوی مصرف، ساختار حکمرانی، اقتصاد آب، توسعه نامتوازن و مسائل مربوط به حوضه‌های آبریز مشترک. تردیدی نیست که اصلاح حکمرانی داخلی، افزایش بهره‌وری، مدیریت تقاضا و ارتقای کارآمدی نظام مدیریت آب، اولویت نخست کشور است اما در کنار آن نباید فراموش کنیم که ایران با چندین کشور همسایه در منابع آب سطحی و زیرزمینی اشتراک دارد. در چنین شرایطی، کیفیت روابط خارجی و سازوکارهای همکاری منطقه‌ای نیز بخشی از امنیت آبی کشور را شکل می‌دهند.شهبازبگیان، دیپلماسی آب را امتداد حکمرانی مناسب می‌داند و اضافه می‌کند: از نگاه من دیپلماسی آب، جایگزین حکمرانی خوب نیست، بلکه امتداد حکمرانی خوب در عرصه فرامرزی است. کشوری که در داخل، از حکمرانی کارآمد، داده‌های معتبر، برنامه‌ریزی منسجم و اجماع ملی برخوردار باشد، در مذاکرات بین‌المللی نیز قدرت چانه‌زنی بیشتری خواهد داشت. بنابراین این دو حوزه نه‌فقط رقیب نیستند، بلکه یکدیگر را تقویت می‌کنند.فاصله علم و تصمیم‌گیرییکی از چالش‌های قدیمی مدیریت منابع آب در ایران، هم در بحث حکمرانی داخلی و هم دیپلماسی، فاصله میان دانش تولیدشده در دانشگاه‌ها و تصمیم‌هایی است که در عرصه اجرا گرفته می‌شود. طی سال‌های گذشته، پژوهش‌های فراوانی درباره بحران آب، تغییر اقلیم، مدیریت حوضه‌های آبریز و الگوی مصرف انجام شده است، اما بخش قابل‌توجهی از این یافته‌ها هرگز به سیاست‌های اجرایی تبدیل نشده‌اند.شهبازبگیان این فاصله را یکی از مهم‌ترین مشکلات حکمرانی آب می‌داند و معتقد است پژوهش زمانی ارزشمند است که بتواند کیفیت تصمیم‌گیری را افزایش دهد و به سیاست‌های عملی تبدیل شود. او می‌گوید تجربه جهانی نشان داده است که بسیاری از همکاری‌های موفق در حوزه آب ابتدا در دانشگاه‌ها، اندیشکده‌ها و شبکه‌های علمی شکل گرفته و سپس به مذاکرات رسمی راه یافته‌اند. این فضا امکان گفتگو، اعتمادسازی، تبادل داده‌ها و شکل‌گیری زبان مشترک را فراهم می‌کند؛ عواملی که پیش‌نیاز هر همکاری پایدار میان کشورها هستند.علم برای سیاستقرار است نخستین کنفرانس ملی دیپلماسی آب با شعار «از حقابه تا امنیت انسانی»، با هدف ایجاد ارتباط میان دانشگاه، سیاستگذاران، مدیران اجرایی و سایر ذینفعان حوزه آب برگزار شود.برگزارکنندگان این رویداد تأکید دارند که هدف کنفرانس صرفا ارائه مقاله و مباحث نظری نیست، بلکه تلاش می‌کند یافته‌های علمی را به توصیه‌های سیاستی و راهکارهای اجرایی نزدیک کند، اما برگزاری چنین کنفرانسی چقدر می‌تواند در حل مسأله آب که از مرز هشدار گذشته، موثر باشد؟محمدرضا شهبازبگیان این رویکرد را «علم برای سیاست» توصیف می‌کند؛ رویکردی که در آن پژوهش باید به بهبود کیفیت تصمیم‌گیری و حکمرانی منجر شود، نه این‌که فقط در مجلات علمی باقی بماند. او می‌گوید: برگزاری یک کنفرانس به‌تنهایی نمی‌تواند بحران آب را حل کند، اما اگر بتواند میان دانشگاه، مدیران اجرایی و سیاست‌گذاران ارتباطی مؤثر ایجاد کند، می‌تواند گامی در جهت کاهش فاصله میان علم و تصمیم‌گیری باشد؛ فاصله‌ای که سال‌هاست یکی از چالش‌های حکمرانی آب در ایران به شمار می‌رود.آینده‌ای که به همکاری نیاز داردآب برخلاف بسیاری از موضوعات، منتظر تصمیم‌ها نمی‌ماند. هر سال تأخیر در اصلاح حکمرانی، هر روز تعلل در همکاری‌های منطقه‌ای و هر فصل از دست‌رفته در مدیریت منابع، بخشی از سرمایه‌ای را از میان می‌برد که جایگزینی برای آن وجود ندارد. آینده آب ایران، بیش از هر چیز به توانایی کشور در گفتگو، همکاری و تصمیم‌گیری مبتنی بر دانش وابسته است؛ چه در داخل و چه در آن سوی مرزها.گزارش کامل را در لینک روزنامه اطلاعات بخوانید : https://www.ettelaat.com/issue/1/29284/page/7#item-158151