۸ روز، ۸ تکنیک آزمایشگاهی | سفری کوتاه در دنیای آنالیز شیمیاییWhat is SEM?بررسی شکل ظاهری و ریزساخت…
انتشار: 2026/08/12 12:54 UTCدریافت: 2026/08/17 23:30 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/17 23:30 UTC
۸ روز، ۸ تکنیک آزمایشگاهی | سفری کوتاه در دنیای آنالیز شیمیاییWhat is SEM?بررسی شکل ظاهری و ریزساختار مواد در مقیاس میکرو و نانو، یکی از مهمترین بخشهای تحقیقات علمی و صنعتی است. از آنجا که میکروسکوپهای نوری توانایی مشاهده جزئیات بسیار ریز را ندارند، از میکروسکوپ الکترونی روبشی (Scanning Electron Microscope یا SEM) استفاده میشود.تکنیک SEM یکی از مهمترین ابزارهای تصویربرداری در علوم مواد، شیمی، نانوفناوری، زیستشناسی و مهندسی است که با استفاده از پرتوی الکترونی، تصاویری با بزرگنمایی و وضوح بسیار بالا از سطح نمونه تهیه میکند. این تصاویر اطلاعات ارزشمندی درباره مورفولوژی (Morphology)، اندازه ذرات، شکل، توزیع ذرات و ریزساختار سطح نمونه ارائه میدهند.در دستگاه SEM، ابتدا یک تفنگ الکترونی (Electron Gun) پرتو باریکی از الکترونها تولید میکند. این پرتو توسط مجموعهای از لنزهای الکترومغناطیسی متمرکز شده و به صورت نقطهبهنقطه روی سطح نمونه روبش (Scan) میشود.برخورد الکترونها با سطح نمونه باعث تولید سیگنالهای مختلفی مانند الکترونهای ثانویه (Secondary Electrons) و الکترونهای برگشتی (Backscattered Electrons) میشود. این سیگنالها توسط آشکارساز ثبت شده و پس از پردازش، به تصویری با وضوح بالا از سطح نمونه تبدیل میشوند.از آنجا که طول موج الکترونها بسیار کوتاهتر از نور مرئی است، SEM میتواند جزئیاتی را نشان دهد که با میکروسکوپ نوری قابل مشاهده نیستند.اجزای اصلی دستگاه SEM🔹 تفنگ الکترونی (Electron Gun): تولید پرتو الکترونی🔹 لنزهای الکترومغناطیسی: متمرکز کردن و هدایت پرتو الکترونی🔹 محفظه نمونه (Sample Chamber): محل قرارگیری نمونه🔹 آشکارسازها (Detectors): ثبت الکترونهای ثانویه و برگشتی🔹 سیستم خلأ (Vacuum System): ایجاد محیط خلأ برای حرکت آزاد الکترونها🔹 رایانه و نرمافزار پردازش تصویر: نمایش و تحلیل تصاویرکاربردهای SEM✔️بررسی مورفولوژی و ریزساختار مواد🧪✔️مطالعه نانوذرات و نانومواد✔️بررسی سطح کاتالیزورها و پلیمرها✔️کنترل کیفیت مواد دارویی و محصولات صنعتی💊✔️مطالعه کانیها، سرامیکها و فلزات🪨✔️تصویربرداری از نمونههای زیستی (پس از آمادهسازی مناسب)🦠✔️بررسی شکستگیها، خوردگی و عیوب سطحی مواد🔬 مزایای SEM✅ بزرگنمایی بسیار بالا (تا صدها هزار برابر یا بیشتر، بسته به دستگاه)✅ وضوح بالا نسبت به میکروسکوپ نوری✅ عمق میدان زیاد و نمایش سهبعدیمانند از سطح نمونه✅ مناسب برای بررسی ریزساختار و مورفولوژی مواد✅ امکان اتصال به سیستم EDS/EDX برای آنالیز عنصریمحدودیتهای SEM🔸 نمونه باید در برابر خلأ پایدار باشد.🔸 بسیاری از نمونههای نارسانا نیاز به پوششدهی با لایه نازکی از طلا، پلاتین یا کربن دارند تا از تجمع بار جلوگیری شود.🔸 روش SEM عمدتاً اطلاعات مربوط به سطح نمونه را ارائه میدهد و اطلاعات مستقیمی درباره ساختار داخلی یا نوع پیوندهای شیمیایی فراهم نمیکند.🔸 هزینه خرید و نگهداری دستگاه نسبتاً بالا است.نکته علمیروش SEM یک روش تصویربرداری است، نه یک روش شناسایی عناصر یا تعیین ساختار مولکولی. اگرچه بسیاری از دستگاههای SEM به سامانه EDS/EDX مجهز هستند و میتوانند اطلاعاتی درباره ترکیب عنصری ارائه دهند، اما این اطلاعات توسط آشکارساز EDS به دست میآید، نه خود SEM. منابع📘 Goldstein, J. I., et al. Scanning Electron Microscopy and X-ray Microanalysis, 4th Edition, Springer, 2018.📘 Reimer, L. Scanning Electron Microscopy: Physics of Image Formation and Microanalysis, Springer, 1998.📘 Skoog, D. A., Holler, F. J., & Crouch, S. R. Principles of Instrumental Analysis, 7th Edition, Cengage Learning, 2017.با ما همراه باشید.🌱Instagram | Telegram | LinkedIn | Bale
تاریخچه بازدید مشاهدهشده
حدود 1 بازدید تازه در ساعت در این نمونهپستهای تلگرام — 🧪انجمن علمى دانشجويى شيمى دانشگاه الزهرا (س)⚗️
بالاخره همونی که منتظرش بودید😍⚛️ اتحادیه انجمنهای علمی دانشجویی شیمی ایران با همکاری دانشکده شیمی و انجمن شیمی دانشگاه علم و صنعت ایران، کمیته دانشجویی انجمن شیمی ایران و تمام انجمن های علمی دانشجویی شیمی کشور برگزار میکند:مدرسهی بزرگ تابستانه شیمی🌞🧴کارگاه شماره ۸:راه و چاه صنعت Cosmetic 👨🏻🏫 مدرس:آقای دکتر علی پیکری(فرمولاتور تخصصی آرایشی بهداشتی، مدیرعامل شرکت دارویی دکتر پیکری، مدرس دانشگاه)✅ سرفصل های این کارگاه در پوستر قرار گرفته است.🔷 در یک جلسهٔ دو ساعته📆 تاریخ برگزاری: ۲۹ مرداد ۱۴۰۵⏰ زمان: ساعت ۲۰ - ۱۸📍 مکان: در بستر اسکای رومهرینه استثنایی این کارگاه: ۱۰۰ هزار تومان🤩 ۲۰٪ تخفیف در صورت ارائه کارت دانشجویی👌🏻📄 همراه با گواهی معتبر حضور 🔴 جهت ثبت نام و کسب اطلاعات بیشتر به آیدی زیر در تلگرام پیام دهید:@maniyzsآمادهی تجربهی متفاوتی باشید😌اتحادیه علمی دانشجویی شیمی ایرانTelegram | Instagram | Website |LinkedInبالاخره همونی که منتظرش بودید😍⚛️ اتحادیه انجمنهای علمی دانشجویی شیمی ایران با همکاری دانشکده شیمی و انجمن شیمی دانشگاه علم و صنعت ایران، کمیته دانشجویی انجمن شیمی ایران و تمام انجمن های علمی دانشجویی شیمی کشور برگزار میکند:مدرسهی بزرگ تابستانه شیمی🌞🧴کارگاه شماره ۸:راه و چاه صنعت Cosmetic 👨🏻🏫 مدرس:آقای دکتر علی پیکری(فرمولاتور تخصصی آرایشی بهداشتی، مدیرعامل شرکت دارویی دکتر پیکری، مدرس دانشگاه)✅ سرفصل های این کارگاه در پوستر قرار گرفته است.🔷 در یک جلسهٔ دو ساعته📆 تاریخ برگزاری: ۲۹ مرداد ۱۴۰۵⏰ زمان: ساعت ۲۰ - ۱۸📍 مکان: در بستر اسکای رومهرینه استثنایی این کارگاه: ۱۰۰ هزار تومان🤩 ۲۰٪ تخفیف در صورت ارائه کارت دانشجویی👌🏻📄 همراه با گواهی معتبر حضور 🔴 جهت ثبت نام و کسب اطلاعات بیشتر به آیدی زیر در تلگرام پیام دهید:@maniyzsآمادهی تجربهی متفاوتی باشید😌اتحادیه علمی دانشجویی شیمی ایرانTelegram | Instagram | Website |LinkedIn
میدونستی هنوز هم وقت داری تا در مسابقه ملی نانو مقام بیاری؟!🤓🤞🏻[این یک واقعیته!!!]مرحله اول (آنلاین) پانزدهمین مسابقه ملی نانو ۱۴ الی ۱۶ شهریور ۱۴۰۵ برگزار خواهد شد؛ مرحله دوم هم یک ماه بعدش هست و خدا بزرگه.😁🤞🏻توی این زمان کم چطور خودتو برسونی؟!📒 نیترونو ۵ فایل خلاصه مقالات و ۱۵ ساعت جمعبندی به ارزش ۷۰۰ هزارتومان به صورت کاملاً رایگان در اختیارت قرار میده.فقط کافیه به آیدی زیر پیام بدی و از سمت نیترونو در مسابقه ملی نانو ثبتنام کنی😎🔻🔗 @NitronoSup‼️این فرصت استثنایی رو از دست نده!---------------------------🔻آکادمی آموزش عالی نیترونو⚡️وبسایت | تلگرام | اینستاگرام | بله | لینکدین | گروه | ربات 🧪
مگه داریم بهتر از این😍⚛️ اتحادیه انجمنهای علمی دانشجویی شیمی ایران با همکاری دانشکده شیمی و انجمن شیمی دانشگاه علم و صنعت ایران، کمیته دانشجویی انجمن شیمی ایران و تمام انجمن های علمی دانشجویی شیمی کشور برگزار میکند:مدرسهی بزرگ تابستانه شیمی🌞🧴کارگاه شماره ۷:نرم افزار Xpert💻👩🏻🏫 مدرس:خانم عاطفه حقی(دانشجوی دکتری شیمی معدنی دانشگاه علم و صنعت ایران)✅ سرفصلها🔸 شناسایی فاز های کریستالی🔸 تعیین ساختار کریستالی🔸 تحلیل کمی و کیفی فاز ها🔸 اندازه گیری بلورک های شناسایی مواد آمورف🔷 در یک جلسهٔ دو ساعته📆 تاریخ برگزاری: ۲۸ مرداد ۱۴۰۵⏰ زمان: ساعت ۱۸ - ۱۶📍 مکان: در بستر اسکای رومهرینه استثنایی این کارگاه: ۲۵۰ هزار تومان🤩 ۲۰٪ تخفیف در صورت ارائه کارت دانشجویی👌🏻📄 همراه با گواهی معتبر حضور 🔴 جهت ثبت نام و کسب اطلاعات بیشتر به آیدی زیر در تلگرام پیام دهید:@maniyzsآمادهی تجربهی متفاوتی باشید😌اتحادیه علمی دانشجویی شیمی ایرانTelegram | Instagram | Website |LinkedInمگه داریم بهتر از این😍⚛️ اتحادیه انجمنهای علمی دانشجویی شیمی ایران با همکاری دانشکده شیمی و انجمن شیمی دانشگاه علم و صنعت ایران، کمیته دانشجویی انجمن شیمی ایران و تمام انجمن های علمی دانشجویی شیمی کشور برگزار میکند:مدرسهی بزرگ تابستانه شیمی🌞🧴کارگاه شماره ۷:نرم افزار Xpert💻👩🏻🏫 مدرس:خانم عاطفه حقی(دانشجوی دکتری شیمی معدنی دانشگاه علم و صنعت ایران)✅ سرفصلها🔸 شناسایی فاز های کریستالی🔸 تعیین ساختار کریستالی🔸 تحلیل کمی و کیفی فاز ها🔸 اندازه گیری بلورک های شناسایی مواد آمورف🔷 در یک جلسهٔ دو ساعته📆 تاریخ برگزاری: ۲۸ مرداد ۱۴۰۵⏰ زمان: ساعت ۱۸ - ۱۶📍 مکان: در بستر اسکای رومهرینه استثنایی این کارگاه: ۲۵۰ هزار تومان🤩 ۲۰٪ تخفیف در صورت ارائه کارت دانشجویی👌🏻📄 همراه با گواهی معتبر حضور 🔴 جهت ثبت نام و کسب اطلاعات بیشتر به آیدی زیر در تلگرام پیام دهید:@maniyzsآمادهی تجربهی متفاوتی باشید😌اتحادیه علمی دانشجویی شیمی ایرانTelegram | Instagram | Website |LinkedIn
مگه داریم بهتر از این🔥 ⚛️ اتحادیه انجمنهای علمی دانشجویی شیمی ایران با همکاری دانشکده شیمی و انجمن شیمی دانشگاه علم و صنعت ایران، کمیته دانشجویی انجمن شیمی ایران و تمام انجمن های علمی دانشجویی شیمی کشور برگزار میکند:مدرسهی بزرگ تابستانه شیمی🌞🧴کارگاه شماره ۶:از مولکول تا محصول؛ وقتی شیمی زیبایی می آفریند(مقدمه ای بر دوره جامع آرایشی بهداشتی ۱۰ شهریور)👩🏻🏫 مدرس:خانم دکتر مهدیه تاجبخش(پسادکتری شیمی آلی دانشگاه علم و صنعت ایران)✅ سرفصل ها در پوستر قرار گرفته است.🔷 در یک جلسهٔ دو ساعته📆 تاریخ برگزاری: ۲۷ مرداد ۱۴۰۵⏰ زمان: ساعت ۱۸ - ۱۶📍 مکان: در بستر اسکای رومهرینه استثنایی این کارگاه: ۱۰۰ هزار تومان🤩 ۲۰٪ تخفیف در صورت ارائه کارت دانشجویی👌🏻📄 همراه با گواهی معتبر حضور 🔴 جهت ثبت نام و کسب اطلاعات بیشتر به آیدی زیر در تلگرام پیام دهید:@uoc_summerschoolآمادهی تجربهی متفاوتی باشید😌اتحادیه علمی دانشجویی شیمی ایرانTelegram | Instagram | Website |LinkedInمگه داریم بهتر از این🔥 ⚛️ اتحادیه انجمنهای علمی دانشجویی شیمی ایران با همکاری دانشکده شیمی و انجمن شیمی دانشگاه علم و صنعت ایران، کمیته دانشجویی انجمن شیمی ایران و تمام انجمن های علمی دانشجویی شیمی کشور برگزار میکند:مدرسهی بزرگ تابستانه شیمی🌞🧴کارگاه شماره ۶:از مولکول تا محصول؛ وقتی شیمی زیبایی می آفریند(مقدمه ای بر دوره جامع آرایشی بهداشتی ۱۰ شهریور)👩🏻🏫 مدرس:خانم دکتر مهدیه تاجبخش(پسادکتری شیمی آلی دانشگاه علم و صنعت ایران)✅ سرفصل ها در پوستر قرار گرفته است.🔷 در یک جلسهٔ دو ساعته📆 تاریخ برگزاری: ۲۷ مرداد ۱۴۰۵⏰ زمان: ساعت ۱۸ - ۱۶📍 مکان: در بستر اسکای رومهرینه استثنایی این کارگاه: ۱۰۰ هزار تومان🤩 ۲۰٪ تخفیف در صورت ارائه کارت دانشجویی👌🏻📄 همراه با گواهی معتبر حضور 🔴 جهت ثبت نام و کسب اطلاعات بیشتر به آیدی زیر در تلگرام پیام دهید:@uoc_summerschoolآمادهی تجربهی متفاوتی باشید😌اتحادیه علمی دانشجویی شیمی ایرانTelegram | Instagram | Website |LinkedIn
۸ روز، ۸ تکنیک آزمایشگاهی | سفری کوتاه در دنیای آنالیز شیمیاییWhat is ICP-OES?در بسیاری از آزمایشهای شیمی تجزیه، هدف اصلی شناسایی و اندازهگیری عناصر موجود در یک نمونه است. یکی از دقیقترین و پرکاربردترین روشها برای این منظور، طیفسنجی نشر نوری پلاسمای جفتشده القایی (ICP-OES) است.تکنیک ICP-OES یک تکنیک آنالیز عنصری است که با استفاده از پلاسمای آرگون با دمای بسیار بالا، اتمها و یونهای موجود در نمونه را برانگیخته میکند. این ذرات هنگام بازگشت به حالت پایه، نور را در طول موجهای مشخصی گسیل میکنند. از آنجا که هر عنصر دارای طیف نشر منحصربهفردی است، میتوان با اندازهگیری این نور، نوع و غلظت عناصر را با دقت بالا تعیین کرد.در این روش، نمونه مایع ابتدا توسط نبولایزر (Nebulizer) به ذرات بسیار ریز (آئروسل) تبدیل میشود. سپس این ذرات وارد پلاسمای آرگون با دمای حدود ۶۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ کلوین میشوند.در این دما، اتمها و یونهای عناصر برانگیخته شده و هنگام بازگشت به حالت پایه، نور را در طول موجهای مشخص گسیل میکنند.نور گسیلشده وارد طیفسنج (Spectrometer) میشود و بر اساس طول موج از یکدیگر تفکیک میشود. در نهایت، آشکارساز (Detector) شدت نور هر طول موج را اندازهگیری میکند و نرمافزار دستگاه با استفاده از منحنی کالیبراسیون، غلظت عناصر موجود در نمونه را محاسبه میکند.اجزای اصلی دستگاه ICP-OES🔹 نبولایزر (Nebulizer): تبدیل نمونه مایع به آئروسل🔹 محفظه اسپری (Spray Chamber): حذف قطرات درشت و انتقال ذرات ریز به پلاسما🔹 مشعل پلاسما (Plasma Torch): تولید پلاسمای آرگون با دمای بالا🔹 مولد فرکانس رادیویی (RF Generator): تأمین انرژی لازم برای ایجاد و حفظ پلاسما🔹 طیفسنج (Spectrometer): تفکیک نور بر اساس طول موج🔹 آشکارساز (Detector): اندازهگیری شدت خطوط نشر عناصر🔹 رایانه و نرمافزار پردازش داده: محاسبه غلظت عناصر و نمایش نتایجکاربردهای ICP-OES✔️ اندازهگیری همزمان چندین عنصر در یک نمونه🧪✔️ آنالیز آب آشامیدنی، فاضلاب و نمونههای محیطزیستی💧✔️ بررسی عناصر غذایی در خاک، گیاه و کود✔️ کنترل کیفیت داروها و مواد اولیه💊✔️ آنالیز مواد غذایی و مکملها✔️ کنترل کیفیت آلیاژها، فلزات و مواد صنعتی⚙️✔️ تحقیقات زمینشناسی، شیمی، کشاورزی و علوم زیستی مزایای ICP-OES✅ حساسیت و دقت بالا✅ قابلیت اندازهگیری همزمان چندین عنصر✅ محدوده خطی وسیع برای اندازهگیری غلظتها✅ سرعت بالای آنالیز✅ مناسب برای اندازهگیری عناصر در غلظتهای کم (ppm و در بسیاری از موارد تا ppb)✅ تکرارپذیری و صحت مناسب محدودیتهای ICP-OES🔸 نمونه معمولاً باید به صورت محلول وارد دستگاه شود و بسیاری از نمونههای جامد نیاز به هضم شیمیایی دارند.🔸 هزینه خرید، نگهداری و مصرف گاز آرگون نسبتاً بالا است.🔸 تداخلهای طیفی و ماتریسی ممکن است بر نتایج اثر بگذارند و نیاز به اصلاح یا انتخاب طول موج مناسب داشته باشند.🔸 برای اندازهگیری غلظتهای بسیار پایین (در حد ppb یا کمتر)، در برخی کاربردها ICP-MS حساسیت بالاتری نسبت به ICP-OES دارد.نکته علمییک اشتباه رایج این است که گفته میشود ICP-OES نور را به نمونه میتاباند، این نادرست است. در ICP-OES، نمونه خودش پس از برانگیخته شدن در پلاسمای آرگون، نور گسیل میکند و دستگاه همین نور گسیلشده را اندازهگیری میکند.این تفاوت، وجه تمایز اصلی ICP-OES با روشهای جذب نوری مانند AAS و UV-Vis است.منابع📘 Skoog, D. A., Holler, F. J., & Crouch, S. R. Principles of Instrumental Analysis, 7th Edition, Cengage Learning, 2017.📘 Boss, C. B., & Fredeen, K. J. Concepts, Instrumentation and Techniques in Inductively Coupled Plasma Optical Emission Spectrometry, 3rd Edition, PerkinElmer, 2004. Montaser, A. (Ed.). Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry, Wiley-VCH, 1998.📘 Houk, R. S., & Montaser, A. Inductively Coupled Plasma Spectrometry, Wiley-VCH.با ما همراه باشید.🌱Instagram | Telegram | LinkedIn | Bale
۸ روز، ۸ تکنیک آزمایشگاهی روز هشتم : ICP-OES
