📊 تازه های علمی: یک پژوهش جدید درباره تأثیر مدتزمان استفاده کودکان از صفحهنمایش بر رشد روانیـاج…
انتشار: 2026/08/05 17:36 UTCدریافت: 2026/08/11 15:15 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/11 15:15 UTC
📊 تازه های علمی: یک پژوهش جدید درباره تأثیر مدتزمان استفاده کودکان از صفحهنمایش بر رشد روانیـاجتماعی آنها، یافتههای غیرمنتظره و شگفتانگیزی به دست آورده است:✔️ امروزه نمایشگرهای دیجیتال به بخش جداییناپذیری از زندگی روزمره تبدیل شدهاند و کودکان نیز در سنین پایینتر از گذشته به این فناوریها دسترسی پیدا میکنند. با این حال، این پرسش مطرح است که آیا افزایش مدتزمان استفاده از نمایشگرها واقعاً بر سلامت آنان تأثیر میگذارد؟ شواهد علمی، برخلاف آنچه ممکن است تصور شود، یکدست و قطعی نیستند. برخی پژوهشها درباره استفاده از ابزارهای دیجیتال، نگرانیهایی را در خصوص پیامدهای احتمالی آن بر سلامت جسمی و روانی کودکان مطرح کردهاند، در حالی که مطالعات دیگر نشان میدهند رابطه معناداری میان مدتزمان سپریشده در برابر نمایشگر و بروز مشکلات جسمی یا روانی وجود ندارد.✔️ در پژوهشی تازه که در ۳ اوت ۲۰۲۶ در نشریه JAMA Network Open به چاپ رسیده است، محققان دانشگاه ادینبرو و کالج سلطنتی لندن با تحلیل دادههای ۳٬۷۸۶ کودک شرکتکننده در مطالعه طولی Growing Up in Scotland، به بررسی نتایج این پژوهش پرداختند. ✔️ پژوهشگران بررسی کردند که استفاده از نمایشگرها (مانند تلفن همراه، تبلت و رایانه) خارج از ساعات مدرسه در سنین ۵، ۱۰ و ۱۵ سالگی چه ارتباطی با رشد روانیـاجتماعی کودکان و نوجوانان دارد؛ رشدی که جنبههای هیجانی، رفتاری و اجتماعیِ سلامت و بهزیستی را در بر میگیرد. یافتههای کلی این مطالعه اطمینانبخش است و نشان میدهد که نحوه استفاده از نمایشگرها اهمیت بیشتری نسبت به مدت زمانی دارد که افراد صرف استفاده از این دستگاهها میکنند.✔️ پژوهشگران در مقاله منتشرشده خود مینویسند: هیچ ارتباط معناداری میان استفاده از صفحهنمایش و مشکلات رشدی در سنین ۵ یا ۱۰ سالگی مشاهده نشد. همچنین، ارتباط میان استفاده از صفحهنمایش و افزایش نمره مشکلات رشدی در ۱۵ سالگی، تنها در مورد استفاده بسیار زیاد از بازیهای الکترونیکی مشاهده شد و برای سایر انواع استفاده از صفحهنمایش چنین ارتباطی به دست نیامد. استفاده زیاد از صفحهنمایش در سنین پایینتر با مشکلات و دشواریهای بیشتر در سن ۱۰ سالگی مرتبط بود، اما این ارتباط در سن ۱۵ سالگی تداوم نداشت.✔️ پژوهشگران چندین عامل دیگر را که ممکن بود بر نتایج تأثیرگذار باشند، از جمله جنسیت، نژاد، قومیت، درآمد خانوار و نمرات آزمونهای شناختی، در تحلیلهای خود کنترل کردند. یکی از یافتههای نسبتاً غیرمنتظره و شگفتانگیز این پژوهش آن بود که نوجوانان ۱۵ سالهای که بیش از یک ساعت در روز از برنامههای شبکههای اجتماعی استفاده میکردند، در مقایسه با افرادی که کمتر از یک ساعت در روز از این برنامهها استفاده میکردند، احتمال کمتری داشتند که نمرات «مشکلات بالاتر از حد میانگین» را کسب کنند.✔️ نویسندگان بر این باورند که رسانههای اجتماعی و پیامرسانها ممکن است به تقویت پیوندهای اجتماعی با دوستان کمک کرده و حمایت بیشتری برای جوانان فراهم کنند. با این حال، آنها همچنین هشدار میدهند که نوجوانانی که از عملکرد اجتماعی بهتری برخوردارند، ممکن است صرفاً تمایل بیشتری به استفاده از این ابزارها داشته باشند؛ بنابراین، این یافتهها نمیتوانند وجود یک رابطه علّی یا تأثیر سودمند مستقیم را اثبات کنند.✔️ پژوهشگران مینویسند: «یافتههای ما نشان میدهد که دستورالعملهای بهداشت عمومی که صرفاً بر محدود کردن میزان استفاده از صفحهنمایش تمرکز دارند، مانند توصیه "سازمان جهانی بهداشت" World Health Organization مبنی بر محدود کردن زمان استفاده از صفحهنمایش به حداکثر یک ساعت در روز برای کودکان زیر ۵ سال، ممکن است بازتابدهنده دقیق رابطه پیچیده میان زمان استفاده از صفحهنمایش و رشد روانی–اجتماعی کودکان نباشند.»✔️ ویکتوریا وایتینگتون، استاد علوم تربیتی در دانشگاه آدلاید استرالیا، که در این مطالعه مشارکت نداشت، میگوید: «از جمله زمینههای پژوهشی آینده میتوان به دسترسی به دادههایی درباره این موضوع اشاره کرد که کودکان واقعاً روی صفحهنمایش چه کاری انجام میدهند، با چه کسانی این کار را انجام میدهند، و آیا این فعالیتها بهصورت انفرادی انجام میشود یا خیر. علاوه بر این، پژوهش درباره فعالیتهای کودکان در خارج از زمان استفاده از صفحهنمایش و بررسی این پرسش که آیا میزان مواجهه با صفحهنمایشها، بهطور بالقوه فرصت مشارکت در سایر تجربیات رشدی را کاهش میدهد یا خیر، ضروری است.»✅ Screen Use and Emotional, Behavioral, and Social Development in Children | Adolescent Medicine | JAMA Network Open | JAMA Networkjamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/… دکتر مهدی شاهمیرانیt.me/balindaroo 💊💊💊®®®@balindaroo