🔥 آغاز سال نو دیلمی ۱۶۰۰استان گیلان در مقایسه با برخی استان‌های مرکزی، وسعت سرزمینی کمتری دارد، ولی…

🔥 آغاز سال نو دیلمی ۱۶۰۰استان گیلان در مقایسه با برخی استان‌های مرکزی، وسعت سرزمینی کمتری دارد، ولی به دلیل تنوع قومی از یک سو و داشتن نوار ساحلی و همزمانی جاذبه‌های طبیعی کوهستانی، ساحل و جنگل، دارای تنوع فرهنگی زیادی است.«گردشگری فرهنگی» و «گردشگری روستایی» یکی از اشکال توسعه گردشگری در دنیاست که تمرکز آن بر معرفی و بازآفرینی جشن‌ها و آیین‌های بومی و محلی هر منطقه است. کشورهایی که گردشگری آنها فعال است از این الگوهای جدید برای افزایش درآمدهای خود بهره می‌برند.طبق گاهشماری قدیم گیلان، آغاز سال نوی دیلمی در نیمه مردادماه با مراسم «نوروزبل» در کوه‌های دیلمان و املش آغاز می‌شد، در سال‌های اخیر با احیای نوروزبل به همت جوامع محلی، نوروزبل نیز در فهرست میراث ناملموس ثبت شده است.بعضی قدمت جشن نوروزبل را به اسطوره فریدون و ضحاک مرتبط می‌دانند و بعضی دیگر این جشن را، جشن برداشت محصول و زمان پرداخت خراج به حکومت (آیین خراجی) می‌نامند..گاهشماری گیلان قدیم متفاوت با تقویم رسمی کشور است و بسیاری از آیین‌های مرتبط با «تقویم دیلمی» در زمانی متفاوت با «تقویم خیامی» اجرا می‌شود. طبق گاهشماری قدیم گیلان، نیمه مرداد ماه آغاز سال نوی دیلمی است. آغاز سال نوی دیلمی یا گالشی، همانند نوروز باستانی، با برگزاری آیین‌ها و جشن‌هایی همراه بود. در سالیان گذشته در کوه‌های شرقی گیلان، دیلمان و املش، کوه‌های غربی مازندران، رامسر و جواهرده و کوه‌های شمالی قزوین، الموت و کوه‌های استان البرز در طالقان آیین «نوروزبَل» در نیمه مرداد برگزار می‌شد.در سال‌های اخیر، جوامع محلی تلاش کردند، این سنت فراموش شده را به ویژه در املش و دیلمان زنده نگه دارند و برپاشدن آتش جشن نوروزی در کوه‌های املش و دیلمان، موجب شد متولیان میراث فرهنگی نیز به این سنت کهن توجه نمایند.اداره‌کل میراث‌فرهنگی استان گیلان، سه سال متوالی در سال‌های ۱۳۸۶، ۱۳۸۷ و ۱۳۸۸ با مردم محلی همگام شد و حتی در سال ۸۹ در حاشیه مراسم، همایشی علمی هم برگزار و کتابچه‌ای حاوی مجموعه مقالات در مورد نوروزبل منتشر کرد. این همایش علمی مقدمات ثبت این اثر معنوی گیلان را فرآهم آورد و با تهیه پرونده ثبتی جشن نوروزبل به شماره ۱۳۷۱ در خرداد ماه ۱۳۹۶ به عنوان میراث معنوی کشور ثبت شد.«بل» در لفظ مردم کوهستان یا «وَل» در تلفظ جلگه گیلان، به معنی شعله آتش بوده و نورزبل به معنی شعله «آتش نوروزی» است که در عصر آخرین شب سال از تقویم دیلمی، یعنی آخرین روز «اسپندارما» و شب اولین روز سال نو یعنی «نوروز ما» برپا می‌شود.آغاز سال نو و نخستین ماه گیلانی با «نوروزما» شروع می‌شود که با ۴ و نیم ماه اختلاف با نوروز گاهشماری کنونی ایران، ۱۵ یا ۱۷ مرداد است.رسم است شب قبل از آغاز سال به پیشوار سال نو می‌روند ‌و آتش انبوه می‌افزوزند که آن را نوروزبل گویند و در ترانه‌های فولکوریک متناسب با آتش نوروزی می‌خوانند، گیلانی‌ها عقیده دارند در این شب زمین نفس سرد خود را بیرون می‌دهد.نوروزما یا نخستین سال نوی دیلمی، زمان برداشت محصول در گیلان است، در اغلب روستاهای کوهپایه‌های شرقی گیلان، مراسم جشن خرمن با مراسم نورزبل همراه است. وقتی نوروز گیلانی فرا می‌رسد، در اول نوروز ما گالش‌ها (دامداران) بر بالای قله کوه‌ها  آتش روشن می‌کنند و با این کار آغاز کوچ دامداران را اعلام می‌کنند. مردمان این منطقه به پیروی از سنت‌های دیرینه، پس از برداشت و جمع آوری محصول که مقارن روزهای آغازین سال جدید است، جشن می‌گیرند و معتقدند که باید در ۷ یا ۹ نقطه به نام ۷ اختر فلکی یا ۹ فلک دوار، آتش روشن کرد تا مراسم دعا و نیایش به وسیله فرشتگان به درگاه خدا برسد و مستجاب شود. این عقاید و سنت‌ها با افلاک و گردش اقمار گاهشماری گالشی ارتباط نزدیک دارد.مردم کوهستان باور دارند که در مراسم نوروزبل اگر دود آتشی که با افروختن ساقه‌های برنج یا گون برپا می‌شود، به طرف کوهستان‌های جنوب (ییلاق) برود، زمستان خوبی در قشلاق (جلگه) خواهند داشت و اگر دود به طرف جلگه برود، زمستان پربرف و سختی در انتظارشان خواهد بود.سال گالشی، دوازده ماه ۳۰ روزه دارد به علاوه ۵ روز اضافه به نام پنجیک (panjik) که به پایان ماه هشتم اضافه می‌شوند که روی هم رفته سیصد و شصت و پنج روز است؛ و هر چهار سال یک‌بار، یک روز به عنوان کبیسه به نام ویشَک بر پنج روز پنجیک اضافه می‌شود.نوروز مااز ۱۷ مرداد شمسی هجری آغاز می‌شود و تا ۱۵ شهریور ادامه دارد. این ماه و روز اول آن، آغاز سال گیلکی است و در بزرگ‌داشت آن شعله نوروزی (نوروزِ بلnoruzəbal) می‌افروختند و جشن آغاز سال می‌گرفتند.